તા. ૧૫ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૬ રવિવાર
News of Sunday, 15th November 2026
યુએનમાં ફાંસીની સજા પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો પ્રસ્તાવ રજૂ કરાયો: ૧૩૩ દેશોએ ટેકો આપ્યો:ભારત સહિત ૩૩ દેશોએ તેનો વિરોધ કર્યો
"દુર્લભમાં દુર્લભ" કેસનો ઉલ્લેખ કરીને. ભારતે યુએનમાં ફાંસીની સજા પર પ્રતિબંધ મૂકવાના પ્રસ્તાવનો સખત વિરોધ કર્યો:ભારતે કહ્યું-મૃત્યુદંડ નાબૂદ કરવા અંગે કોઈ આંતરરાષ્ટ્રીય સર્વસંમતિ નથી અને તે રાષ્ટ્રીય સાર્વભૌમત્વનો મામલો છે.

સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાની ત્રીજી સમિતિએ વિશ્વભરમાં મૃત્યુ દંડને રોકવાનો પ્રસ્તાવ પસાર કર્યો છે. પીટીઆઈના એક અહેવાલ મુજબ, તે 193 દેશોની સામાન્ય સભામાં મતદાન કરવામાં આવ્યું હતું. આ દરખાસ્તનો હેતુ એ છે કે વિશ્વના કોઈ પણ દેશમાં લોકોને ફાંસી આપવી જોઈએ અને ધીમે ધીમે આ સજાને સંપૂર્ણપણે નાબૂદ કરવી જોઈએ. આ ઠરાવ એવા દેશોને પણ અપીલ કરે છે કે જેમણે મૃત્યુદંડની સજા નાબૂદ કરી છે, જેથી તેઓ તેને ફરીથી અમલમાં ન આવે.
મતદાન દરમિયાન 133 દેશોએ આ પ્રસ્તાવના પક્ષમાં મતદાન કર્યું હતું. જોકે ભારત સહિત 33 દેશોએ આ પ્રસ્તાવનો વિરોધ કર્યો હતો. તે જ સમયે, 16 દેશોએ મતદાનમાં ભાગ લીધો ન હતો અને અંતર જાળવી રાખ્યું હતું.
આ પ્રસ્તાવની વિરુદ્ધ મતદાન કરનારા 33 દેશોમાં અમેરિકા, ચીન, જાપાન, પાકિસ્તાન, ઇજિપ્ત, ઈરાન, ઇરાક, બહેરીન, કુવૈત, માલદીવ, ઓમાન, કતાર અને સાઉદી અરેબિયાનો સમાવેશ થાય છે. તેનાથી વિપરીત, ફ્રાન્સે ઠરાવ પસાર થવાનું સ્વાગત કર્યું અને તેને મૃત્યુ દંડના વૈશ્વિક અંત તરફ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ગણાવ્યું.
આ પ્રસંગે ભારતના સ્થાયી મિશનના પ્રથમ સચિવ ભાવિકા મંગલાનંદન આ પ્રસંગે ઉપસ્થિત રહ્યા હતા. ભારતે મતદાન દરમિયાન કહ્યું હતું કે, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે મૃત્યુ દંડ પર પ્રતિબંધ અથવા નાબૂદ કરવા અંગે કોઈ અભિપ્રાય નથી.
ભારતે કહ્યું કે દરેક સાર્વભૌમ દેશને કાયદો બનાવવાનો અને સજા નક્કી કરવાનો સંપૂર્ણ અધિકાર છે. આંતરરાષ્ટ્રીય નાગરિક અને રાજકીય અધિકાર સંધિ (આઈસીસીપીઆર) ના આર્ટિકલ 6 નો ઉલ્લેખ કરતા ભારતીય પ્રતિનિધિએ જણાવ્યું હતું કે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો પણ અમુક પ્રતિબંધો સાથે મૃત્યુ દંડને મંજૂરી આપે છે.
ભારતે પણ ભારપૂર્વક વાંધો ઉઠાવ્યો હતો કે કાનૂની પ્રક્રિયા પછી ફાંસીની સજાને "સરકાર દ્વારા હત્યા" કહેવામાં આવે છે. ભારતે કહ્યું કે ગેરકાયદેસર હત્યાઓ અથવા ત્રાસ સાથે કાનૂની નિર્ણય હેઠળ આપવામાં આવેલી સજાને જોડવાનું એકદમ ખોટું અને ગેરમાર્ગે દોરનારું છે. ભારતે ભૂતકાળમાં આવી દરખાસ્તોને નકારી દીધી છે. ભારતે જ્યારે પણ 2016, 2018 અને 2024 માં આવી દરખાસ્તો આવી ત્યારે તેનો વિરોધ કર્યો હતો
સંયુક્ત રાષ્ટ્રમાં ભારતીય પ્રતિનિધિએ કહ્યું કે ભારતમાં મૃત્યુ દંડ કાયદાનો એક ભાગ છે, પરંતુ દરેક કેસમાં તેનો અમલ કરવામાં આવતો નથી. ભારતની સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશો અનુસાર, આ સજા ફક્ત ખૂબ જ ગંભીર અને 'દુર્લભની દુર્લભ' કેસોમાં આપવામાં આવે છે.
ભારતમાં, આરોપીના અમલ પહેલાં ઘણા કડક કાનૂની સલામતીનું પાલન કરવામાં આવે છે:
- જ્યાં સુધી ગુનો સાબિત ન થાય ત્યાં સુધી આરોપી નિર્દોષ હોવાનું માનવામાં આવે છે.
- નીચલી અદાલતને મૃત્યુદંડની સજા આપવામાં આવે તે પછી ઉચ્ચ અદાલતમાંથી તેની પુષ્ટિ કરવી ફરજિયાત છે.
- અદાલત સંજોગો બદલવા અથવા સજાને ઘટાડતી વખતે સજા ઘટાડવાના કારણોની પણ નોંધ લે છે.
મેક્સિકો દ્વારા રજૂ કરાયેલા આ પ્રસ્તાવમાં કેટલાક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છેઃ
- ઉંમર છૂટછાટઃ 18 વર્ષથી ઓછી ઉંમરના લોકોને મૃત્યુદંડની સજા ન આપવી જોઈએ. જો ગુના સમયે વય સ્પષ્ટ ન હોય તો પણ, અમલ થવો જોઈએ નહીં.
- ખાસ વિભાગો માટે રાહતઃ સગર્ભા સ્ત્રીઓ, અપંગ લોકો અને વૃદ્ધોને મૃત્યુ દંડમાંથી બાકાત રાખવું જોઈએ.
- ગુનાની સંખ્યામાં ઘટાડોઃ મૃત્યુને આપવામાં આવતા ગુનાઓની સૂચિ ટૂંકી થવી જોઈએ. ઉપરાંત, ફરજિયાત મૃત્યુ દંડની જોગવાઈઓ નાબૂદ કરવી જોઈએ.
- 2025 ના ડેટા પર ચિંતાઃ આ દરખાસ્તમાં ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી કે વિશ્વભરમાં ફાંસીની મર્યાદાના પ્રયત્નો છતાં, 2025 માં નોંધાયેલા કેસોમાં વધારો થયો હતો.
અમેરિકાએ આ પ્રસ્તાવનો વિરોધ કર્યો છે. અમેરિકાના ડેપ્યુટી રિપ્રેઝન્ટેટિવ યારિના ફેરેનસેવિચે કહ્યું કે, આ નિર્ણય કોઈ પણ દેશની ઘરેલુ લોકતાંત્રિક પ્રક્રિયાનો ભાગ છે. યુ. એસ. માને છે કે કાયદા અનુસાર આપવામાં આવતી મૃત્યુ દંડ માનવ અધિકારની વિરુદ્ધ નથી, જો ત્યાં ન્યાયી સુનાવણી અને ટાળી શકાય તેવી પદ્ધતિઓ છે.
અમેરિકાનું કહેવું છે કે જો કોઈને કાયદા હેઠળ ફાંસી આપવામાં આવે છે, તો તેને બોલવાની તક મળે છે અને તેની સાથે ખરાબ વર્તન કરવામાં આવતું નથી, તો મૃત્યુ દંડને માનવાધિકારની વિરુદ્ધ ગણી શકાય નહીં.
(10:29 PM IST)









છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
