નવી દિલ્હી:     ભારતના સૌથી ખ્યાતનામ અને પ્રતિષ્ઠિત ફોટોગ્રાફર રઘુ રાયનું રવિવારે દિલ્હીની એક ખાનગી હોસ્પિટલમાં ૮૩ વર્ષની વયે નિધન થયું છે. છેલ્લા બે વર્ષથી તેઓ પ્રોસ્ટેટ કેન્સર સામે લડી રહ્યા હતા. તેમના પુત્ર અને જાણીતા ફોટોગ્રાફર નીતિન રાયે આ દુઃખદ સમાચારની પુષ્ટિ કરતા જણાવ્યું હતું કે, કેન્સર ધીમે ધીમે શરીરના અન્ય ભાગોમાં ફેલાઈ ગયું હતું અને અંતે મગજ સુધી પહોંચતા તેમની તબિયત લથડી હતી. રઘુ રાયના નિધનથી ભારતીય પત્રકારત્વ અને કલા જગતે એક તેજસ્વી કલાકાર ગુમાવ્યો છે.

    રઘુ રાયનું ગૌરવશાળી જીવન અને કારકિર્દી:   

૧૯૪૨માં અવિભાજિત ભારતના ઝાંગ (હાલ પાકિસ્તાન) માં જન્મેલા રઘુ રાયે ૧૯૬૨માં તેમના મોટા ભાઈ એસ. પોલ પાસેથી ફોટોગ્રાફીના પાઠ શીખ્યા હતા. ૧૯૬૫માં ‘ધ સ્ટેટ્સમેન’ અખબાર સાથે કારકિર્દીની શરૂઆત કર્યા બાદ તેમણે ક્યારેય પાછું વળીને જોયું નથી. ૧૯૭૭માં વિશ્વવિખ્યાત ફોટોગ્રાફર હેનરી કાર્ટિયર-બ્રેસને તેમને ‘મેગ્નમ ફોટોઝ’ માટે નોમિનેટ કર્યા હતા, જે તેમની પ્રતિભાનો મોટો પુરાવો હતો. તેમણે ‘સન્ડે’ મેગેઝિન અને ત્યારબાદ ‘ઈન્ડિયા ટુડે’ માં પિક્ચર એડિટર તરીકે વર્ષો સુધી સેવા આપી હતી.

    ઐતિહાસિક ઘટનાઓના સાક્ષી અને સંવેદનશીલ લેન્સ:   

રઘુ રાયની કળા માત્ર ફોટોગ્રાફ પૂરતી મર્યાદિત નહોતી, પરંતુ તેઓ ઈતિહાસના દસ્તાવેજકાર હતા. ૧૯૭૧ના બાંગ્લાદેશ મુક્તિ સંગ્રામના અદભૂત કવરેજ માટે તેમને ૧૯૭૨માં પદ્મશ્રી એવોર્ડથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા. ૧૯૮૪ની ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટનાના તેમના ફોટાઓએ સમગ્ર વિશ્વને હચમચાવી દીધું હતું. આ ઘટના પર તેમણે ‘એક્સપોઝર: અ કોર્પોરેટ ક્રાઈમ’ નામનું પુસ્તક પણ લખ્યું હતું. તેમણે પોતાના જીવનકાળ દરમિયાન ૧૮થી વધુ પુસ્તકો પ્રકાશિત કર્યા હતા અને તેમના ફોટા ‘ટાઈમ’, ‘લાઈફ’, ‘ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ’ અને ‘ન્યૂઝવીક’ જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય મેગેઝિનોમાં સ્થાન પામ્યા હતા.

    દેશભરમાંથી અંજલિનો પ્રવાહ:   

રઘુ રાયના નિધન પર કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખરગેએ જણાવ્યું હતું કે, તેઓ ભારતીય ફોટોગ્રાફીના એક દિગ્ગજ સ્તંભ હતા જેમના કામ દ્વારા ભારતની વિઝ્યુઅલ મેમરી જળવાઈ રહેશે. પૂર્વ ડેપ્યુટી સીએમ મનીષ સિસોદિયાએ તેમને અંજલિ આપતા કહ્યું કે રાયે દાયકાઓ સુધી ભારતના આત્માને પોતાના લેન્સમાં કેદ કર્યો છે. પીડીપીના વહીદ ઉર રહેમાન પેરા સહિતના અનેક રાજકીય અને સામાજિક અગ્રણીઓએ રઘુ રાયને ભારતીય સામાજિક અને રાજકીય સફરના જીવંત સાક્ષી ગણાવીને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પણ કરી છે. ૨૦૧૭માં તેમને ફોટોગ્રાફી ક્ષેત્રે લાઈફટાઈમ એચીવમેન્ટ એવોર્ડથી પણ નવાજવામાં આવ્યા હતા.