મુંબઇ તા.૨૨: ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ નિયમિત ઈ-મેન્‍ડેટ વ્‍યવહારો માટેની માર્ગદર્શિકામાં સુધારો કર્યો છે. નવી માર્ગદર્શિકા અનુસાર, પ્રતિ ટ્રાન્‍ઝેક્‍શન રૂા.૧૫,૦૦૦ સુધીની ચુકવણી વધારાના પ્રમાણીકરણ પરિબળ (AFA) વિના કરી શકાય છે. આ મર્યાદાથી ઉપરના વ્‍યવહારો માટે AFA જરૂરી રહેશે.

એક મોટી રાહતમાં, કેન્‍દ્રીય બેંકે જાહેરાત કરી કે વીમા પ્રીમિયમ, મ્‍યુચ્‍યુઅલ ફંડ સબ્‍સ્‍ક્રિપ્‍શન્‍સ અને ક્રેડિટ કાર્ડ બિલ ચુકવણીઓ પ્રતિ ટ્રાન્‍ઝેક્‍શન રૂા.૧ લાખ સુધીની રકમ માટે AFA વિના પ્રક્રિયા કરી શકાય છે.

કેન્‍દ્રીય બેંકના ડિજિટલ પેમેન્‍ટ્‍સ - ઈ-મેન્‍ડેટ ફ્રેમવર્ક, ૨૦૨૬ અનુસાર, જારીકર્તા દ્વારા નોંધાયેલ દરેક ઈ-મેન્‍ડેટમાં તેની માન્‍યતા અવધિ સ્‍પષ્ટપણે જણાવવી આવશ્‍યક છે. ગ્રાહકોને કોઈપણ સમયે તેમને બદલવા અથવા રદ કરવાની સુગમતા હશે, અને જારીકર્તાઓએ નોંધણી સમયે આ વિકલ્‍પ સ્‍પષ્ટપણે જાહેર કરવો આવશ્‍યક છે.

આ માળખું RBI દ્વારા નિર્ધારિત મર્યાદામાં, નિﾍતિ અથવા ચલ રકમ માટે ઇ-મેન્‍ડેટ સેટ કરવાની મંજૂરી આપે છે. ચલ આદેશો માટે, ગ્રાહકોને મહત્તમ વ્‍યવહાર મર્યાદા સેટ કરવાનો વિકલ્‍પ આપવો જોઈએ. વધુમાં, વપરાશકર્તાઓ પ્રી-ટ્રાન્‍ઝેક્‍શન ચેતવણીઓ પ્રાપ્ત કરવા માટે તેમની પસંદગીની પદ્ધતિ (જેમ કે SMS અથવા ઇમેઇલ) પસંદ કરી શકે છે અથવા બદલી શકે છે.

હાલના ઈ-મેન્‍ડેટમાં કોઈપણ ફેરફાર અથવા ઉપાડ માટે AFA માન્‍યતાની જરૂર પડશે. આ સુવિધા પસંદ કરનારા ગ્રાહકોએ એક વખતની નોંધણી પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે, જેના બદલામાં AFA પ્રમાણીકરણની જરૂર પડશે.

RBI એ જણાવ્‍યું હતું કે કોઈપણ ઈ-મેન્‍ડેટ હેઠળ પ્રથમ વ્‍યવહાર માટે AFA મંજૂરી પણ જરૂરી રહેશે, જોકે આને નોંધણી પ્રક્રિયા સાથે સંકલિત કરી શકાય છે.

જારીકર્તાઓએ ડેબિટના ઓછામાં ઓછા ૨૪ કલાક પહેલાં પ્રી-ટ્રાન્‍ઝેક્‍શન સૂચનાઓ મોકલવી જરૂરી છે, જેમાં વેપારીનું નામ, વ્‍યવહારની રકમ, તારીખ અને સમય, સંદર્ભ નંબર અને ડેબિટનું કારણ વિગતવાર જણાવવામાં આવશે. ગ્રાહકો પાસે ચોક્કસ વ્‍યવહારો અથવા આદેશોમાંથી બહાર નીકળવાનો વિકલ્‍પ હશે; આવી વિનંતીઓ AFA દ્વારા માન્‍ય કરવામાં આવશે.

જોકે, RBI એ જણાવ્‍યું હતું કે FASTag અને નેશનલ કોમન મોબિલિટી કાર્ડ્‍સ (NCMC) માટે ઓટોમેટિક બેલેન્‍સ રિપ્‍લેનિશમેન્‍ટ માટે પ્રી-ટ્રાન્‍ઝેક્‍શન એલર્ટની જરૂર રહેશે નહીં.

RBI એ જણાવ્‍યું હતું કે વેપારી માહિતી, વ્‍યવહાર રકમ, ડેબિટ સમય, સંદર્ભ નંબર અને ફરિયાદ નિવારણ પદ્ધતિઓ જેવી સંબંધિત માહિતી સહિત, વ્‍યવહાર પછીની સૂચનાઓ પણ જારી કરવી જોઈએ.

તેણે જારીકર્તાઓને મજબૂત વિવાદ નિવારણ પ્રણાલીઓ સ્‍થાપિત કરવાનો નિર્દેશ આપ્‍યો છે અને પુનરોચ્‍ચાર કર્યો છે કે અનધિકૃત વ્‍યવહારો માટે ગ્રાહક જવાબદારીને મર્યાદિત કરતી હાલની માર્ગદર્શિકા ઇ-મેન્‍ડેટ ચુકવણીઓ પર પણ લાગુ થશે. વધુમાં, ઇ-મેન્‍ડેટ સુવિધાનો ઉપયોગ કરવા બદલ ગ્રાહકો પાસેથી કોઈ શુલ્‍ક લેવામાં આવશે નહીં.

RBI એ જણાવ્‍યું હતું કે કાર્ડ-આધારિત આદેશોના કિસ્‍સામાં, હાલની નોંધણીઓ ફરીથી જારી કરાયેલ કાર્ડમાં ટ્રાન્‍સફર કરી શકાય છે. તેણે હસ્‍તગત કરતી બેંકોને પણ નિર્દેશ આપ્‍યો છે કે વેપારીઓ આ અપડેટ કરેલા નિયમોનું પાલન કરે તેની ખાતરી કરે.

૫૦/૩૦/૨૦ નિયમને તમારો પગાર મળતાની સાથે જ બજેટ બનાવવા માટે એક સરળ અને લોકપ્રિય પદ્ધતિ માનવામાં આવે છે. આ નિયમ તમારા માસિક પગારને ત્રણ ભાગોમાં વિભાજીત કરીને ખર્ચ અને બચતને સંતુલિત કરવામાં મદદ કરે છે. આ નિયમ મુજબ, તમારી આવકનો ૫૦% ભાગ આવશ્‍યક ખર્ચ માટે, ૩૦% જીવનશૈલી ખર્ચ માટે અને ૨૦% બચત અથવા રોકાણ માટે ફાળવવામાં આવે છે