નવી દિલ્‍હી,તા.૫: સરકારે સરકારી સિક્‍યોરિટીઝના વેચાણથી થતી આવક અથવા વિદેશી સંસ્‍થાકીય રોકાણકારો અને બેંક ફોર ઇન્‍ટરનેશનલ સેટલમેન્‍ટ્‍સને તેના પર મળેલા વ્‍યાજ પર મૂડી લાભ કર કેપીટલ ગઈન ટેક્ષ નાબૂદ કર્યો છે. અહેવાલ મુજબ, સંસદનું સત્ર ચાલુ ન હોવાથી આ નિર્ણય એક્‍ઝિક્‍યુટિવ ઓર્ડર દ્વારા લેવામાં આવ્‍યો છે. તેનો ઉદ્દેશ્‍ય વધુ વિદેશી મૂડી આકર્ષવાનો અને રૂપિયાના ઘટાડાને રોકવાનો છે. ભારતીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ અને વિદેશી રોકાણકારોના વેચાણને કારણે આ વર્ષે ડોલર સામે રૂપિયો લગભગ ૫ ટકા નબળો પડ્‍યો છે.

રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા જારી કરાયેલ આવકવેરા (સુધારા) વટહુકમ, ૨૦૨૬, આવકવેરા અધિનિયમ, ૨૦૨૫ ની અનુસૂચિ IV માં સુધારો કરે છે, જેમાં સરકારી બોન્‍ડમાં રોકાણ સંબંધિત કરમુક્‍ત આવકની નવી શ્રેણીઓ ઉમેરવામાં આવે છે. આ ફેરફારો ચોક્કસ સંસ્‍થાઓને સરકારી સિક્‍યોરિટીઝ પર મેળવેલા વ્‍યાજ અને તેમના વેચાણ, વિનિમય અથવા ટ્રાન્‍સફરથી થતા મૂડી લાભ પર કર મુક્‍તિ આપે છે. ઘણી શરતો ઉમેરવામાં આવી છે, જેમાં કર અધિકારીઓને ચોક્કસ માહિતી પ્રદાન કરવાની જરૂર પડે છે.

સરકારી નિવેદન મુજબ, આ મુક્‍તિ ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ થી અમલમાં આવશે. વર્તમાન સિસ્‍ટમ હેઠળ, વિદેશી રોકાણકારોએ ૧૨ મહિનાથી વધુ સમય માટે રાખેલા લિસ્‍ટેડ શેર અને બોન્‍ડ પર ૧૨.૫ ટકા લાંબા ગાળાના મૂડી લાભ કર ચૂકવવો જરૂરી છે. વધુમાં, સરકારી બોન્‍ડ પર મેળવેલા વ્‍યાજ પર ૨૦ ટકા વિથહોલ્‍ડિંગ ટેક્‍સ લાદવામાં આવે છે.

નિષ્‍ણાતો કહે છે કે આ મુક્‍તિ વિદેશી રોકાણકારો માટે કરવેરા પછીના વળતરમાં સુધારો કરી શકે છે અને ભારતીય સરકારી સિક્‍યોરિટીઝમાં વધુ ભાગીદારીને પ્રોત્‍સાહન આપી શકે છે. આનાથી રોકાણકારોનો આધાર વિસ્‍તૃત કરવામાં અને બાહ્ય દબાણને દૂર કરવામાં મદદ મળશે.

વિદેશી રોકાણકારો વેચાણ કરી રહ્યા છે. સરકારનું આ પગલું એવા સમયે આવ્‍યું છે જ્‍યારે વિદેશી રોકાણકારો (FPIs) એ આ વર્ષે અત્‍યાર સુધીમાં ભારતીય બજારમાંથી કુલ રૂ.૨.૪૭ લાખ કરોડ પાછા ખેંચી લીધા છે. આ રકમ ૨૦૨૫ માં ઉપાડવામાં આવેલા રૂ.૧.૦૪ લાખ કરોડ કરતા બમણાથી વધુ છે. આને રોકવા માટે, નિષ્‍ણાતો લાંબા સમયથી LTCG અને વિથહોલ્‍ડિંગ ટેક્‍સમાં ઘટાડો કરવાની માંગ કરી રહ્યા છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્‍ચે ત્રણ મહિનાથી વધુ સમયથી ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્‍ચે શેરબજારમાં સતત ઘટાડો જોવા મળી રહ્યો છે. વિદેશી રોકાણકારો દ્વારા વેચાણ આ ઘટાડાનું સૌથી મોટું કારણ માનવામાં આવે છે. ભારતીય શેરબજારથી દૂર રહેતા રોકાણકારોને આકર્ષવા માટે સરકારે એક મોટું પગલું ભર્યું છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્‍ડિયા (RBI) MPC ના પરિણામોની જાહેરાત કરતા, ગવર્નર સંજય મલ્‍હોત્રાએ જણાવ્‍યું હતું કે વિદેશી રોકાણકારોને હવે સરકારી બોન્‍ડમાં રોકાણ પર કોઈ કર ચૂકવવાની જરૂર રહેશે નહીં. સરળ શબ્‍દોમાં કહીએ તો, સરકારી બોન્‍ડ પરનું વળતર સંપૂર્ણપણે કરમુક્‍ત રહેશે.

સરકારના આ માસ્‍ટરસ્‍ટ્રોકથી ભારતીય બજારમાં વિદેશી રોકાણ વધવાની અપેક્ષા છે. સ્‍થાનિક શેરબજારમાંથી જ્‍ત્‍ત્‍ ના ઉપાડનું પ્રમાણ એટલું છે કે છેલ્‍લા પાંચ મહિનામાં, વિદેશી રોકાણકારોએ રૂ.૨.૨૫ લાખ કરોડના શેર વેચી દીધા છે. ચાલો સરળ શબ્‍દોમાં સમજીએ કે આ સમગ્ર મામલો શું છે અને RBI આ પગલાથી ભારતીય શેરબજાર પર શું અસર પડશે?

સરકારે વૈશ્વિક સ્‍તરે દેશના બોન્‍ડ માર્કેટને મજબૂત બનાવવા માટે આ પગલું ભર્યું છે. નવા નિયમ મુજબ, વિદેશી પોર્ટફોલિયો રોકાણકારો (FPIs) ને સરકારી બોન્‍ડ્‍સમાંથી થતી કમાણી પર કોઈ કર ચૂકવવો પડશે નહીં. RBI એ આ નિર્ણય વિદેશી મૂડીને ભારતમાં આકર્ષવા માટે લીધો છે. અગાઉ, વિદેશી રોકાણકારોને સરકારી બોન્‍ડ્‍સમાંથી થતી કમાણી પર કર ચૂકવવો જરૂરી હતો.

વિદેશી રોકાણકારોને કેવી રીતે ફાયદો થશે?

વૈશ્વિક બજારમાં દરેક રોકાણકાર એવી જગ્‍યાએ રોકાણ કરવા માંગે છે જે સુરક્ષા અને સારું વળતર આપે. સરકારી બોન્‍ડ સૌથી સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે કારણ કે તેમની સરકાર દ્વારા જ ગેરંટી આપવામાં આવે છે. હવે, નવા નિર્ણય સાથે, આ બોન્‍ડ પરનું વળતર સંપૂર્ણપણે કરમુક્‍ત છે. આ વિદેશી રોકાણકારોના નફા પર અસર કરશે. આ મુક્‍તિ વિદેશી રોકાણકારોને ભારતીય બજારમાં વધુ રોકાણ કરવા માટે પ્રોત્‍સાહિત કરશે.

આ નિર્ણયથી ભારતીય અર્થતંત્ર અને રૂપિયા બંનેને નોંધપાત્ર ફાયદો થશે. જ્‍યારે વિદેશી રોકાણકારો સરકારી બોન્‍ડ ખરીદશે, ત્‍યારે દેશમાં ડોલરનો પ્રવાહ વધશે. RBI ના વિદેશી વિનિમય ભંડારના મજબૂત થવાથી ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો પણ મજબૂત થશે. સરકાર વિકાસ અને માળખાગત પ્રોજેક્‍ટ્‍સ માટે વધુ સરળતાથી અને ઓછા ખર્ચે ભંડોળ એકત્ર કરી શકશે. વૈશ્વિક સૂચકાંકોમાં ભારતીય બોન્‍ડનો સમાવેશ થયા પછી વિદેશી રોકાણકારો તેમના પર નજર રાખી રહ્યા છે. સરકારના આ પગલાથી માત્ર બોન્‍ડ બજારને વેગ મળશે નહીં પરંતુ આર્થિક વિકાસને પણ વેગ મળશે.

બજાર નિષ્‍ણાતોએ આ સરકારના પગલાને ભારતીય અર્થતંત્ર માટે ગેમ ચેન્‍જર ગણાવ્‍યું છે. કમ્‍પ્‍લીટ સર્કલ વેલ્‍થના સીઆઈઓ અને મેનેજિગ પાર્ટનર ગુરમીત ચઢ્ઢાના મતે, આ નીતિ ભારતીય બોન્‍ડ બજારની દિશા બદલી નાખશે. પ્રખ્‍યાત બજાર નિષ્‍ણાત અજય બગ્‍ગાએ તેને દેશના આર્થિક વિકાસ માટે ઐતિહાસિક નિર્ણય ગણાવ્‍યો છે. ૧૯૮૫ની NRI યોજનાનું ઉદાહરણ આપતા તેમણે કહ્યું કે આ નિર્ણય વિદેશમાં રહેતા ૩૫ મિલિયન ભારતીયોને પ્રોત્‍સાહન આપશે.