નવી દિલ્‍હી,તા.૪: ભારતીય ખાદ્ય અને આતિથ્‍ય ઉદ્યોગ હજુ પણ ઈરાન અને યુએસ-ઇઝરાયલ યુદ્ધોની આગથી પીડાઈ રહ્યો છે. આ ક્ષેત્ર પહેલાથી જ રસોઈ ગેસ (LPG) ની અછતનો સામનો કરી રહ્યું હતું. હવે, ફેબ્રુઆરી પછી કોમર્શિયલ સિલિન્‍ડરના ભાવમાં સતત ત્રીજા વધારાને કારણે રેસ્‍ટોરન્‍ટ્‍સને કાં તો ભાવ વધારવાની ફરજ પડી છે અથવા નફામાં ઘટાડો થવાનો સામનો કરવો પડશે.

૧લી મેના રોજ, સરકારે કોમર્શિયલ સિલિન્‍ડરના ભાવમાં રૂ.૯૯૩ નો જંગી વધારો કર્યો હતો. અગાઉ ૧લી માર્ચ અને ૧લી એપ્રિલના રોજ અનુક્રમે રૂ.૧૧૪.૫૦ અને રૂ.૧૯૫.૫૦ નો વધારો કરવામાં આવ્‍યો હતો. હવે, તાજેતરના ભાવ વધારા પછી, દેશભરમાં કોમર્શિયલ સિલિન્‍ડરની કિમત રૂ.૩,૦૦૦ થી વધુ થઈ ગઈ છે. નેશનલ રેસ્‍ટોરન્‍ટ્‍સ એસોસિએશન ઓફ ઈન્‍ડિયા (NRAI) ના પ્રમુખ સાગર દરિયાણીના જણાવ્‍યા અનુસાર, ઉદ્યોગ પહેલેથી જ ઓછી માંગનો સામનો કરી રહ્યો છે, અને ઉનાળા દરમિયાન ભારે ડિસ્‍કાઉન્‍ટને કારણે ફૂડ ડિલિવરી વ્‍યવસાયમાં કમિશન અને ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.

દરિયાણીએ કહ્યું, ઈંધણ ખર્ચનો વધારાનો બોજ નફાને અસર કરશે. સતત ભાવ વધારા અંગે, તેમણે કહ્યું કે એકવાર ભાવ વધે છે, તે ઘટતા નથી. તેમણે ઉમેર્યું, LPP ખોરાકની સરેરાશ કિમતના ૧૦% હિસ્‍સો ધરાવતો હતો, જે હવે વધીને ૧૨-૧૫% થશે.

રાષ્ટ્રીય રાજધાનીમાં પરિસ્‍થિતિ જાટિલ બની ગઈ છે. વ્‍યવસાયોને નફા અને ગ્રાહકોને આપવામાં આવતી સેવા વચ્‍ચે સમાધાન કરવાની ફરજ પડી રહી છે. દિલ્‍હીના કરોલ બાગમાં એક ઢાબાના માલિક ગુલશન શર્મા કહે છે, જો આપણે અમારો વ્‍યવસાય ચલાવવા માંગીએ છીએ, તો આપણે કિમતો વધારવી પડશે. અમે સમજીએ છીએ કે આ નિયમિત ગ્રાહકોને અસર કરશે, પરંતુ અમારી પાસે કોઈ વિકલ્‍પ નથી. બધી વાનગીઓ પર ૧૦% ભાવ વધારો નકારી શકાય નહીં, તેમણે નજીકના અન્‍ય ઢાબાઓ તરફ ઈશારો કરતા કહ્યું, અને ઉમેર્યું કે તે એક સામૂહિક નિર્ણય હતો. NRAI ના ઉપપ્રમુખ અને મેસિવ રેસ્‍ટોરન્‍ટ્‍સના સ્‍થાપક, જોરાવર કાલરા કહે છે કે ઉદ્યોગનો નફો માર્જિન પહેલાથી જ ઓછો હતો, અને હવે વધેલા ખર્ચનો બોજ ગ્રાહકો પર નાખવામાં આવશે.

NRAI ના ઉપપ્રમુખ અને મેસિવ રેસ્‍ટોરન્‍ટ્‍સના સ્‍થાપક, જોરાવર કાલરાએ કહ્યું, હું વ્‍યક્‍તિગત રીતે ભાવ વધારાને સમર્થન આપતો નથી, પરંતુ હવે જ્‍યારે અમે ગણતરી કરી રહ્યા છીએ, તો અમારા ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. જો કુલ આવકના ૫% LPG પર ખર્ચવામાં આવતા હતા (યુદ્ધ પહેલા), તો તે હવે બમણું થઈ શકે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે રેસ્‍ટોરન્‍ટના ખોરાકના ખર્ચમાં ૪-૬% વધારો થવાની ધારણા છે. જો કે, મોતી મહેલ જેવી જૂની બ્રાન્‍ડ હાલમાં ભાવ વધારાને ટાળી રહી છે. મોતી મહેલના માલિક અને મેનેજિંગ ડિરેક્‍ટર વિનોદ ચઢ્ઢા કહે છે, અમારી બ્રાન્‍ડને ખાસ આકર્ષણ છે. અમે તાત્‍કાલિક ભાવ વધારી શકતા નથી. અમે હાલમાં બોજ જાતે ઉઠાવવાનું નક્કી કર્યું છે. પરંતુ જો આ વલણ ચાલુ રહેશે, તો આપણે આખરે કંઈક કરવું પડશે.

ચેન્નાઈમાં, એક સાદો ઢોસા, જેની કિમત હાલમાં રૂ.૧૫૦ છે, તે રૂ.૨૧૦ સુધી વધી શકે છે. તેવી જ રીતે, પોંગલની કિમત રૂ.૮૦ થી વધીને રૂ.૧૧૫ થઈ શકે છે. ચેન્નાઈના રેસ્‍ટોરન્‍ટ માલિકોના મતે, ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવમાં ૪૦%નો વધારો નકારી શકાય નહીં. તમિલનાડુ સરકારે રેસ્‍ટોરન્‍ટ્‍સ, ચાની દુકાનો અને ક્‍લાઉડ કિચનને કોમર્શિયલ LPG થી ઇન્‍ડક્‍શન અથવા ઇલેક્‍ટ્રિક સ્‍ટવ પર સ્‍વિચ કરવા માટે પ્રતિ યુનિટ રૂ.૨ વીજળી સબસિડીની જાહેરાત કરી દીધી છે. ચેન્નાઈ હોટેલ એસોસિએશનના અંદાજ મુજબ, શહેરના ૧૫% રેસ્‍ટોરન્‍ટ્‍સ પહેલાથી જ ઇલેક્‍ટ્રિક રસોઈ તરફ વળ્‍યા છે.

ચેન્નાઈ હોટેલ એસોસિએશનના આર. રાજકુમારે બિઝનેસ સ્‍ટાન્‍ડર્ડને જણાવ્‍યું હતું કે, લગભગ ૧૫% રેસ્‍ટોરન્‍ટ્‍સ ઇલેક્‍ટ્રિક સ્‍ટવનો ઉપયોગ કરી રહ્યા છે, જ્‍યારે કેટલાક લાકડાના સ્‍ટવ પર રસોઈ બનાવવાનું શરૂ કરી રહ્યા છે. રાંધણ ગેસના ભાવમાં ૬૦% વધારાને કારણે ખાદ્ય પદાર્થોના ભાવમાં ૪૦% નો વધારો થવાની અમને આશંકા છે.

ઓડિશામાં હોટેલ અને રેસ્‍ટોરન્‍ટ માલિકોનું કહેવું છે કે કોમર્શિયલ સિલિન્‍ડરના ભાવમાં વધારો એવા સમયે થયો છે જ્‍યારે હોસ્‍પિટાલિટી ક્ષેત્ર પહેલાથી જ કાચા માલ, વીજળી, મજૂરી અને પરિવહનના વધતા ખર્ચનો સામનો કરી રહ્યું છે. હોટેલ મેરિડિયનના મેનેજિગ ડિરેક્‍ટર યયાતિ દાસે જણાવ્‍યું હતું કે, હાલની કટોકટી છતાં, અમે ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં વધારો કર્યો નથી, પરંતુ આગામી દિવસોમાં અમારે ૨૦ થી ૩૦% ભાવમાં વધારો કરવો પડી શકે છે.

રેસ્‍ટોરન્‍ટના માલિક વિશ્વનાથ જેનાએ કહ્યું, અમે માર્જિન ઘટાડીને અને ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં માત્ર ૧૦% વધારો કરીને વ્‍યવસ્‍થા કરી રહ્યા હતા, પરંતુ હવે અમારે ફરીથી ખાદ્યપદાર્થોના ભાવમાં વધારો કરવો પડશે.