નવી દિલ્હી : દેશના ખાદ્ય સુરક્ષા નેટવર્કને વધુ આધુનિક, પારદર્શક અને કાર્યક્ષમ બનાવવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. બુધવારે મળેલી કેબિનેટ બેઠકમાં ₹25,530 કરોડની 'સાર્થક જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થા' (Sarthak Public Distribution System) યોજનાને લીલી ઝંડી આપવામાં આવી છે. આ યોજના રાશન લેતા દેશના અંદાજે 80 કરોડ લાભાર્થીઓના જીવનમાં મોટો બદલાવ લાવશે. માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવે જણાવ્યું હતું કે, આ માત્ર એક યોજના નથી પરંતુ પીડીએસ (PDS) સિસ્ટમમાં કરવામાં આવેલો એક મોટો માળખાકીય સુધારો છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય સિસ્ટમને સંપૂર્ણપણે સ્માર્ટ બનાવવાનો છે.
શું છે આ ત્રણ ટેકનોલોજીકલ સ્તંભો?
સરકારે આ યોજનાને ત્રણ મુખ્ય ભાગોમાં વહેંચી છે, જે ટેકનોલોજીના ઉપયોગથી ભ્રષ્ટાચાર અને વિલંબને નાબૂદ કરશે:
•    નિર્મલ (Nirmal): આ એક AI-આધારિત રીઅલ-ટાઇમ લાભાર્થી રજિસ્ટ્રી છે. તે વિવિધ સરકારી ડેટાબેઝને લિંક કરીને ડુપ્લિકેટ લાભાર્થીઓને આપમેળે ઓળખી કાઢશે, જેથી રાશનનો લાભ માત્ર જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિ સુધી જ પહોંચે.
•    આશા (Asha): ફરિયાદોના નિવારણ માટેનું આ એક અત્યાધુનિક પ્લેટફોર્મ છે. જેમાં AI ચેટબોટ અને WhatsApp ઇન્ટિગ્રેશન હશે, જે દરરોજ 3 લાખ જેટલી ફરિયાદોનું સમાધાન કરી શકશે. હવે રાશન કાર્ડધારકોએ સમસ્યાઓ માટે સરકારી કચેરીઓના ધક્કા ખાવાની જરૂર નહીં પડે.
•    સક્ષમ (Saksham): આ એક સંપૂર્ણ સપ્લાય ચેઇન મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ છે. QR કોડ ટ્રેકિંગ, વાહનોનું લાઇવ લોકેશન અને માંગની આગાહી (Demand Forecasting) જેવી સુવિધાઓ સાથે આ સિસ્ટમ કાર્યરત થશે. તેનાથી પરિવહનનું અંતર 15 થી 50 ટકા સુધી ઘટશે, જેનાથી લાખો રૂપિયાની બચત થશે.
રાજ્યો માટે પણ બનશે સરળતા
આ સ્માર્ટ વ્યવસ્થા માત્ર કેન્દ્ર સરકાર માટે જ નહીં, પરંતુ રાજ્ય સરકારો માટે પણ ખૂબ મદદરૂપ સાબિત થશે. ખાદ્ય અનાજના સંગ્રહ અને પરિવહનની જટિલ પ્રક્રિયા હવે ટેકનોલોજીના કારણે વધુ વ્યવસ્થિત બનશે. પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ આ બેઠક દરમિયાન બદલાતી આબોહવા અને ખાદ્ય સુરક્ષાના પડકારો વચ્ચે ટેકનોલોજી આધારિત સિસ્ટમને અનિવાર્ય ગણાવી હતી. આ યોજનાના અમલીકરણથી રાશન વિતરણમાં રહેલી જૂની ખામીઓ દૂર થશે અને સામાન્ય માણસને મળતી સુવિધાઓમાં નોંધપાત્ર વધારો થશે.