પટણા :  ભારતીય રાજકારણ હાલમાં એક મોટા પરિવર્તનશીલ તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે, જ્યાં દેશના ઉત્તરથી લઈને દક્ષિણ ખૂણા સુધી પરંપરાગત અને દાયકાઓ જૂના રાજકીય પક્ષો પ્રત્યે જનતાનો અસંતોષ સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહ્યો છે. તમિલનાડુમાં સુપરસ્ટાર થલાપતિ વિજયની તમિલગા વેટ્રી કઝગમ (TVK) એ દ્રવિડ રાજકારણના દાયકાઓ જૂના ડીએમકે અને એઆઈએડીએમકેના વર્ચસ્વને મોટો આંચકો આપીને ઈતિહાસ રચ્યો છે. વિજયની આ સફળતા દર્શાવે છે કે મતદારો હવે પરંપરાગત વંશવાદી કે ગઠબંધન રાજકારણથી કંટાળીને ત્રીજા અને સ્વચ્છ વિકલ્પ તરફ ઝડપથી આકર્ષાઈ રહ્યા છે.

બીજી તરફ, રાષ્ટ્રીય રાજધાની દિલ્હીના જંતર-મંતર ખાતે અભિજીત દીપકના નેતૃત્વ હેઠળ 'કોકરોચ જનતા પાર્ટી' (CJP) દ્વારા કરવામાં આવેલા જનઆંદોલને દેશની સત્તાના સમીકરણો હલાવી દીધા હતા. યુવાનોની રોજગારી અને શિક્ષણ મુદ્દે શરૂ થયેલા આ વિરોધ પ્રદર્શનના ભારે જનસમર્થન સામે ઝૂકીને શિક્ષણ પ્રધાન ધર્મેન્દ્ર પ્રધાનને રાજીનામું આપવું પડ્યું હતું. જંતર-મંતર પર સીજેપીના આ શક્તિ પ્રદર્શને સાબિત કરી દીધું છે કે દેશનો યુવા વર્ગ હવે માત્ર પરંપરાગત પક્ષોના આશ્વાસનો પર નિર્ભર રહેવાને બદલે મુદ્દા આધારિત અને નવીન રાજકીય ચળવળ સાથે જોડાવા આતુર છે.

આ જ લહેરની સૌથી મોટી અસર હવે ઉત્તર ભારતના રાજકીય ગઢ ગણાતા બિહારમાં જોવા મળી રહી છે. ૩૧ વર્ષથી ભાજપનો અજેય કિલ્લો રહેલી બાંકીપુર પેટાચૂંટણીમાં જનસુરાજ પાર્ટીના પ્રશાંત કિશોરે મેળવેલી લીડ અને વિજયે દેશભરના રાજકીય વિશ્લેષકોને ચોંકાવી દીધા છે. મુખ્ય વિપક્ષ આરજેડીના ઉમેદવારનું ત્રીજા સ્થાને ધકેલાઈ જવું એ વાતની સાબિતી છે કે લોકો હવે માત્ર ભાજપ કે આરજેડીની પરંપરાગત જાતિવાદી વોટબેંકના બંધનમાંથી બહાર આવી રહ્યા છે. તમિલનાડુ, દિલ્હી અને બિહારના આ વલણો સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે કે ભારતીય જનતા હવે જૂના પક્ષોની કાર્યપ્રણાલીથી નિરાશ થઈને પરિવર્તન અને નવા નેતૃત્વને તક આપી રહી છે.