નવી દિલ્‍હી તા.૧૬: ઈરાન અને યુનાઇટેડ સ્‍ટેટ્‍સ વચ્‍ચે વધતા તણાવથી વિશ્વની મુખ્‍ય તેલ અને ગેસ કંપનીઓને સીધો ફાયદો થયો છે. અહેવાલો અનુસાર, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં વધારાને કારણે, ટોચની ઊર્જા કંપનીઓએ માર્ચમાં સામૂહિક રીતે પ્રતિ કલાક રૂા.૩૦ મિલિયન અથવા આશરે રૂા.૨૫૦ કરોડની કમાણી કરી છે. કમાણીમાં આ અચાનક વધારાથી ફરી એકવાર એવા પ્રશ્નો ઉભા થયા છે કે શું આવા સમયે કોર્પોરેટ વધારાના નફા પર કર લાદવો જોઈએ.

માર્ચ મહિનામાં તેલ કંપનીઓએ ડોલર ૨૩ બિલિયનનો વધારાનો નફો મેળવ્‍યો રાયસ્‍ટેડ એનર્જી અને ગ્‍લોબલ વિટનેસના ડેટાને ટાંકીને ધ ગાર્ડિયન રિપોર્ટ દર્શાવે છે કે વિશ્વની ટોચની ૧૦૦ ઊર્જા કંપનીઓએ માર્ચ મહિનામાં લગભગ ડોલર ૨૩ બિલિયનનો વધારાનો નફો મેળવ્‍યો હતો. ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ મધ્‍ય પૂર્વમાં યુદ્ધ ફાટી નીકળ્‍યા પછી ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ડોલર ૧૦૦ પ્રતિ બેરલથી ઉપર ગયા ત્‍યારે આ વધારો થયો હતો.

સાઉદી અરામકો આ વધારાના નફામાં અગ્રણી સ્‍થાન મેળવે તેવી અપેક્ષા છે. એવો અંદાજ છે કે જો વર્તમાન ભાવ વલણ ચાલુ રહેશે, તો કંપની ફક્‍ત ૨૦૨૬માં ડોલર ૨૫.૫ બિલિયન સુધીનો વધારાનો નફો મેળવી શકે છે. સાઉદી અરામકો ઘણા વર્ષોથી મજબૂત કમાણી કરી રહી છે, ૨૦૧૬ અને ૨૦૨૩ વચ્‍ચે સરેરાશ દૈનિક આવક આશરે ડોલર ૨૫૦ મિલિયન પ્રતિ દિવસ છે.

મુખ્‍ય રશિયન ઊર્જા કંપનીઓને પણ નોંધપાત્ર ફાયદો થવાની સંભાવના છે

ગેઝપ્રોમ, રોઝનેફટ અને લુકોઇલ જેવી મુખ્‍ય રશિયન ઊર્જા કંપનીઓને પણ આ પરિસ્‍થિતિનો નોંધપાત્ર ફાયદો થઈ શકે છે. એવો અંદાજ છે કે વર્ષના અંત સુધીમાં તેમની કુલ વધારાની કમાણી ડોલર ૨૩.૯ બિલિયન સુધી પહોંચી શકે છે. આ વધારો મુખ્‍યત્‍વે યુદ્ધ જેવા વાતાવરણ દરમિયાન ઉત્‍પન્ન થતી મજબૂત નિકાસને કારણે છે.

તેલ બજારમાં વધારાનું એક મુખ્‍ય કારણ સપ્‍લાય અંગે ચિતા હતી. ખાસ કરીને હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટની આસપાસ સંભવિત વિક્ષેપોએ વૈશ્વિક ઉર્જા પુરવઠા અંગે અનિﾍતિતા વધારી હતી. આ વિસ્‍તારને વિશ્વ માટે એક મહત્‍વપૂર્ણ તેલ પરિવહન માર્ગ માનવામાં આવે છે, તેથી ત્‍યાં તણાવમાં કોઈપણ વધારો તરત જ ભાવમાં પ્રતિબિબિત થાય છે.

તેલ કંપનીઓની કમાણીમાં આ વધારા બાદ, ઘણા ક્ષેત્રોમાં ચર્ચા ફરી શરૂ થઈ છે કે શું સરકારે આવા અણધાર્યા નફા પર વધારાના કર લાદવા જોઈએ. વધુમાં, પેટ્રોલ અને ડીઝલના વધતા ભાવોથી પીડાતા ગ્રાહકોને રાહત આપવા માટે પગલાં લેવાની માંગણીઓ પણ તીવ્ર બની છે.