જમ્‍મુઃ કાશ્મીરના સરહદી વિસ્તારોમાં શાંતિ અને દેશભક્તિના નવા પ્રવાહને વેગ આપવા માટે ભારતીય સેના દ્વારા કુપવાડા જિલ્લાના ટીટવાલ સેક્ટરમાં 'શામ-એ-વતન: એક શામ દેશ કે નામ' કાર્યક્રમનું ભવ્ય આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. નિયંત્રણ રેખા (LoC) ની અડીને આવેલા આ સંવેદનશીલ વિસ્તારમાં યોજાયેલા આ સાંસ્કૃતિક મહોત્સવે સ્થાનિક નાગરિકો અને સુરક્ષા દળો વચ્ચેના અતૂટ બંધનને ફરી એકવાર ઉજાગર કર્યું છે. આ કાર્યક્રમ માત્ર મનોરંજન પૂરતો સીમિત ન રહેતા, સીમાવર્તી ગામોમાં સ્થિરતા અને રાષ્ટ્રીય એકતાનો સંદેશ ફેલાવવાનું માધ્યમ બન્યો હતો. કિશનગંગા નદીના કિનારે વસેલા આ ઐતિહાસિક સ્થળે સેનાના ઉચ્ચ અધિકારીઓ, વહીવટી તંત્રના પ્રતિનિધિઓ અને મોટી સંખ્યામાં સ્થાનિક રહેવાસીઓની ઉપસ્થિતિએ વાતાવરણને દેશભક્તિના રંગે રંગી દીધું હતું.

ટીટવાલ, જે એક સમયે સંઘર્ષ અને ઘૂસણખોરીના દુષણોનો સામનો કરતું હતું, તે હવે સાંસ્કૃતિક ગતિવિધિઓનું કેન્દ્ર બની રહ્યું છે. કાર્યક્રમ દરમિયાન સ્થાનિક કલાકારોએ કાશ્મીરી સૂફી સંગીત અને પરંપરાગત નૃત્યો રજૂ કર્યા હતા, જેણે પ્રદેશની સમૃદ્ધ સાંસ્કૃતિક ધરોહરનો પરિચય આપ્યો હતો. ભારતીય સેનાના પ્રવક્તાએ આ પ્રસંગે જણાવ્યું હતું કે આવા આયોજનોનો મુખ્ય હેતુ સરહદી વિસ્તારોમાં રહેતા યુવાનોને મુખ્ય પ્રવાહ સાથે જોડવાનો અને તેમને પોતાની પ્રતિભા દર્શાવવા માટે મંચ પૂરું પાડવાનો છે. સેના દ્વારા સંચાલિત 'ઓપરેશન સદ્ભાવના' હેઠળ કરવામાં આવતા આવા પ્રયાસોને કારણે જ આજે કાશ્મીરના દૂરના વિસ્તારોમાં શિક્ષણ અને કલા ક્ષેત્રે જાગૃતિ આવી રહી છે. ટીટવાલનો આ વિસ્તાર વ્યૂહાત્મક રીતે અત્યંત મહત્વનો છે, જ્યાં સેના માત્ર સીમાડાનું રક્ષણ જ નથી કરતી, પરંતુ સામાજિક ઉત્થાનમાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહી છે.

ટીટવાલ સેક્ટર છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં પ્રવાસન અને ધાર્મિક સદભાવનાના કેન્દ્ર તરીકે પણ ઉભરી આવ્યું છે. તાજેતરમાં જ અહીં શારદા માતાના મંદિર અને ગુરુદ્વારાનું પુનઃનિર્માણ કરવામાં આવ્યું છે, જેણે આ વિસ્તારમાં લોકોની અવરજવર વધારી છે. 2021 માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે થયેલા યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) કરાર બાદ સરહદી ગામોમાં સ્થિતિ ઘણી સુધરી છે, જેના કારણે સ્થાનિક વસ્તી હવે ભયમુક્ત વાતાવરણમાં જીવી રહી છે. 'શામ-એ-વતન' જેવી પહેલ આ શાંતિને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મદદરૂપ સાબિત થાય છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જ્યારે સેના અને નાગરિકો વચ્ચે સીધો સંવાદ વધે છે, ત્યારે જાસૂસી અને આતંકવાદ જેવી ગતિવિધિઓ પર અંકુશ મેળવવો સરળ બને છે.

ટૂંકમાં, આ કાર્યક્રમ કાશ્મીરમાં બદલાતા પવનની સાક્ષી પૂરે છે. ટીટવાલની આ સાંજ માત્ર ગીત-સંગીત પૂરતી મર્યાદિત ન હતી, પરંતુ તે ભારતની અખંડિતતા અને સરહદી સુરક્ષા માટે સમર્પિત દરેક ભારતીયના જુસ્સાનું પ્રતીક હતી. સ્થાનિક વડીલો અને યુવાનોએ સેનાના આ પગલાને બિરદાવ્યું હતું અને આશા વ્યક્ત કરી હતી કે ભવિષ્યમાં પણ આવા લોકકલ્યાણકારી કાર્યક્રમો ચાલુ રહેશે. ભારત-પાકિસ્તાન સીમા પર ગુંજતો દેશભક્તિનો આ અવાજ સ્પષ્ટ કરે છે કે કાશ્મીરનો આ ખૂણો હવે વિકાસ અને સદ્ભાવનાની નવી દિશામાં આગળ વધી રહ્યો છે. શામ-એ-વતન કાર્યક્રમની સફળતાએ સાબિત કર્યું છે કે બંદૂકના અવાજ કરતાં કલા અને ભાઈચારાનો અવાજ વધુ શક્તિશાળી હોય છે.