મુંબઈ: ઘરઆંગણે અને વૈશ્વિક બજારમાં સોનાના સ્પોટ માર્કેટમાં જોવા મળી રહેલી નરમાઈની સીધી અને ગંભીર અસર દેશની અગ્રણી ગોલ્ડ લોન નોન-બેંકિંગ ફાયનાન્સિયલ કંપનીઓ (NBFCs) અને બેંકોના શેરના ભાવ પર પડી છે. શેરબજારમાં ટ્રેડિંગ દરમિયાન સોના પર ધિરાણ આપતી દેશની મોટી કંપનીઓ જેવી કે મુથૂટ ફાયનાન્સ, મણપ્પુરમ ફાયનાન્સ, આઈઆઈએફએલ (IIFL) ફાયનાન્સ અને સીએસબી (CSB) બેંકના શેરોમાં અચાનક મોટો કડાકો જોવા મળ્યો હતો. માર્કેટના એક્સપર્ટ્સ અને બ્રોકરેજ હાઉસના મતે સોનાના ભાવમાં થઈ રહેલા ફેરફારોને કારણે આ કંપનીઓના બિઝનેસ મોડલ અને પ્રોફિટેબિલિટી સામે ટૂંકા ગાળાના પડકારો ઉભા થયા છે, જેના પગલે ગભરાટમાં આવીને રોકાણકારોએ મોટા પાયે વેચવાલી શરૂ કરી દીધી છે.

મુથૂટ અને મણપ્પુરમ સહિતની કંપનીઓના શેરોમાં સાર્વત્રિક ધોવાણ:

શેરબજારના સત્તાવાર આંકડાઓ મુજબ, ગોલ્ડ લોન સેક્ટરની સૌથી મોટી કંપની મુથૂટ ફાયનાન્સનો શેર આજે ઇન્ટ્રા-ડે ટ્રેડિંગમાં ૬.૫ ટકાથી વધુ તૂટીને નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો હતો. એવી જ રીતે તેની હરીફ કંપની મણપ્પુરમ ફાયનાન્સના શેરમાં પણ ૭.૨ ટકા જેટલો મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો. આ સિવાય સોનાના ધિરાણ ક્ષેત્રે ઝડપથી વિકસતી આઈઆઈએફએલ ફાયનાન્સના શેરમાં ૫.૮ ટકાનો ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો, જ્યારે કેરળ સ્થિત સીએસબી બેંક કે જેનો મોટો બિઝનેસ ગોલ્ડ લોન પોર્ટફોલિયો પર આધારિત છે, તેનો શેર પણ બજારમાં આશરે ૮ ટકા જેટલો ગગડી ગયો હતો. આ ચારેય કંપનીઓની માર્કેટ કેપમાં આજે એક જ દિવસમાં કરોડો રૂપિયાનું ધોવાણ થઈ ગયું છે.

સોનાના ભાવ ઘટતાં લોન-ટુ-વેલ્યુ (LTV) રેશિયોનું ગણિત બગડ્યું:

બજારના વિશ્લેષકોના જણાવ્યા અનુસાર, આ ઘટાડા પાછળનું મુખ્ય ટેકનિકલ કારણ લોન-ટુ-વેલ્યુ એટલે કે એલટીવી (LTV) રેશિયો છે. જ્યારે કોઈ ગ્રાહક સોનું ગીરો મૂકીને લોન લે છે, ત્યારે કંપનીઓ સોનાના તત્કાલીન બજાર ભાવના અમુક નિશ્ચિત ટકા (સામાન્ય રીતે ૭૫% સુધી) લોન આપે છે. હવે સ્પોટ માર્કેટમાં સોનાના ભાવ સતત ઘટવાના કારણે ગીરો મુકેલા સોનાની વાસ્તવિક કિંમત ઓછી થઈ જાય છે, જેનાથી કંપનીઓનો એલટીવી રેશિયો જોખમી સ્તરે પહોંચી જાય છે. જો સોનાના ભાવ વધુ ઘટે તો ગ્રાહકો લોન ડિફોલ્ટ કરે તેવી શક્યતા વધી જાય છે, કારણ કે તેમની પાસે રાખેલા સોના કરતાં લોનની રકમ વધી શકે છે. આ જોખમને કારણે રોકાણકારો આ સેક્ટરથી અંતર બનાવી રહ્યા છે.

ટનજ ગ્રોથ અને પ્રોફિટ માર્જિન પર દબાણ વધવાની આશંકા:

બ્રોકરેજ રિપોર્ટ્સ અનુસાર, આગામી ત્રિમાસિક ગાળાઓમાં આ નાણાકીય સંસ્થાઓના 'ટનજ ગ્રોથ' એટલે કે કંપનીઓ પાસે ગીરો આવતા સોનાના કુલ વજનના વિકાસ દરમાં ઘટાડો આવી શકે છે. સોનાના ભાવ નીચા હોવાથી લોકો નવું સોનું ખરીદવા કે તેને ગીરો મૂકીને મોટી લોન લેવાનું ટાળી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, બજારમાં સ્પર્ધા વધવાના કારણે અને વ્યાજ દરોના બદલાતા માળખાને લીધે આ કંપનીઓના નેટ ઇન્ટરેસ્ટ માર્જિન (NIM) પર પણ ભારે દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જ્યાં સુધી સ્પોટ માર્કેટમાં સોનાના ભાવ સ્થિર નહીં થાય ત્યાં સુધી ગોલ્ડ લોન આપતી કંપનીઓના માર્જિન અને ગ્રોથ આઉટલુક પર અનિશ્ચિતતાના વાદળો ઘેરાયેલા રહેશે.

રોકાણકારો માટે એક્સપર્ટ્સની સાવચેતી રાખવાની સલાહ:

નાણાકીય ક્ષેત્રના અગ્રણી વિશ્લેષકોએ રોકાણકારોને હાલ પૂરતું ગોલ્ડ એનબીએફસી સેક્ટરમાં આક્રમક ખરીદી ન કરવાની અને સાવચેતી રાખવાની સલાહ આપી છે. જો કે, કેટલાક લાંબા ગાળાના રોકાણકારો આ ઘટાડાને ગુણવત્તાયુક્ત શેરો સસ્તા ભાવે ખરીદવાની તક તરીકે જોઈ રહ્યા છે, કારણ કે ભારતમાં ગ્રામીણ અને અર્ધ-શહેરી વિસ્તારોમાં કટોકટીના સમયે ગોલ્ડ લોનની માંગ હંમેશા મજબૂત રહે છે. પરંતુ ટૂંકા ગાળા માટે રેગ્યુલેટરી નિયમો, એસેટ ક્વોલિટીની ચિંતાઓ અને સ્પોટ માર્કેટની અસ્થિરતાને જોતા આ શેરોમાં હજુ પણ થોડો સમય દબાણ અથવા કોન્સોલિડેશન જોવા મળી શકે છે તેમ બજારના વર્તુળો જણાવી રહ્યા છે.