<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Saturday, 21st November 2026

AI ડિટેક્ટર્સના આધારે વિદ્યાર્થીઓને સજા ન થવી જોઈએ, મૂળ અંગ્રેજી બોલનારા ન હોય તેવા લેખકોના નિબંધો ખોટી રીતે ફ્લેગ થાય છે: CJI સૂર્યકાંત

​પરીક્ષા પદ્ધતિમાં બદલાવ, સિંગાપોર સુપ્રીમ કોર્ટના અભિગમનો ઉલ્લેખ અને કાનૂની સહાયની કામગીરી ફરજિયાત કરવાનું સૂચન

​નવી દિલ્હી, શનિવાર: ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંતે શનિવારે જણાવ્યું હતું કે માત્ર એવા સોફ્ટવેરના આધારે વિદ્યાર્થીઓને શૈક્ષણિક ગેરવર્તણૂક માટે દોષિત ન ઠેરવવા જોઈએ જે તેમનું લખાણ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) દ્વારા તૈયાર થયું હોવાનું દર્શાવે. તેમણે કહ્યું કે AI ડિટેક્ટર્સ ઘણીવાર એવા વિદ્યાર્થીઓના નિબંધોને ખોટી રીતે ફ્લેગ કરે છે જેમની માતૃભાષા અંગ્રેજી નથી, તેથી આવા સાધનોના આધારે વિદ્યાર્થીઓને દંડિત કરવા ન જોઈએ. આ મુદ્દે તેમણે ૨૦૨૩ના એક અભ્યાસનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો, જેમાં સાત વ્યાપકપણે વપરાતા AI ડિટેક્ટર્સ દ્વારા ખોટી રીતે ફ્લેગ થવાની બાબત સામે આવી હતી.

​AIના ઉપયોગ પર સ્પષ્ટતા અને મૂલ્યાંકન પદ્ધતિમાં સુધારાની હિમાયત
​CJI સૂર્યકાંતે જણાવ્યું હતું કે મૂલ્યાંકન (assessment) બાદ ગેરરીતિ શોધવાને બદલે મૂલ્યાંકન શરૂ થાય તે પહેલાં જ સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા નક્કી કરવી વધુ સારો ઉપાય છે. વિદ્યાર્થીઓને અગાઉથી જાણ હોવી જોઈએ કે:

​AIનો કયો ઉપયોગ માન્ય છે,
​કયા ઉપયોગ માટે જાહેરાત (disclosure) જરૂરી છે, અને

​કયો ઉપયોગ એવો ગણાય કે જેમાં વિદ્યાર્થીએ પોતે કરવાની વિચારણા મશીનને સોંપી દીધી હોય.
​તેમણે મૂલ્યાંકન પદ્ધતિમાં ફેરફાર કરવાની પણ હાકલ કરી હતી જેથી વિદ્યાર્થીઓ પોતે રજૂ કરેલા કાર્યને ખરેખર સમજે છે અને તેનો બચાવ કરી શકે છે તેની ખાતરી થાય. CJIના મતે લેખિત કાર્યને મૌખિક સ્પષ્ટતા, આધાર લીધેલા કાયદાકીય સત્તાવાળાઓ/સંદર્ભોના બચાવ અથવા મશીન-જનરેટેડ જવાબમાં રહેલી ભૂલો શોધવાની કવાયત દ્વારા સમર્થન મળવું જોઈએ. અંતે, કાયદાની શાળા (law school) પોતાના સ્નાતકો ખરેખર શું જાણે છે અને શું કરી શકે છે તે અંગે આત્મવિશ્વાસ સાથે પ્રમાણપત્ર આપી શકવા સક્ષમ હોવી જોઈએ.

​સિંગાપોર સુપ્રીમ કોર્ટનો દાખલો અને પ્રતિબંધ સામે ચેતવણી
​સિંગાપોરની સુપ્રીમ કોર્ટે અપનાવેલા અભિગમનો ઉલ્લેખ કરતાં CJIએ નોંધ્યું હતું કે અદાલતના વપરાશકર્તાઓને જનરેટિવ AI સાધનોનો ઉપયોગ કરવાની છૂટ છે, પરંતુ તેઓ જે કંઈ ફાઇલ કરે છે તેના માટે સંપૂર્ણપણે જવાબદાર રહે છે. તેમણે ચેતવણી આપી હતી કે આવા સાધનો પર પ્રતિબંધ મૂકવાથી તેનો ઉપયોગ માત્ર ભૂગર્ભમાં (underground) જશે, જ્યાં તેને ન તો માર્ગદર્શન આપી શકાય કે ન તો તેની તપાસ થઈ શકે. તેના બદલે કાયદાની શાળાઓએ સ્પષ્ટ નિયમો બનાવવા જોઈએ અને વિદ્યાર્થીઓને ટેકનોલોજીનો જવાબદાર ઉપયોગ શીખવવો જોઈએ.

​વ્યવહારુ તાલીમ અને કાનૂની સહાયની કામગીરી પર ભાર
​વ્યવહારુ તાલીમ અંગે વાત કરતાં CJI સૂર્યકાંતે હાજરી વિના અપાતા ઇન્ટર્નશિપ પ્રમાણપત્રો અને કર્યા વગરના કામ માટે અપાતા ક્લિનિકલ ગ્રેડ્સ સામે ચેતવણી આપી હતી. તેમણે ટકોર કરી હતી કે ચેમ્બરમાં ક્યારેય હાજર ન રહેલા વિદ્યાર્થીને અપાયેલું ઇન્ટર્નશિપ પ્રમાણપત્ર અથવા ક્યારેય ન થયેલા કામ માટે અપાયેલો ક્લિનિકલ ગ્રેડ માત્ર તે વિદ્યાર્થીને જ નહીં, પરંતુ ભવિષ્યમાં તે જે દરેક અસીલનું પ્રતિનિધિત્વ કરશે તેને પણ નિષ્ફળ બનાવે છે.

​વધુમાં, CJI કાંતે સ્નાતક થવા માટે લઘુતમ સમયગાળાની કાનૂની સહાય (legal aid) કામગીરી ફરજિયાત બનાવવાનું સૂચન કર્યું હતું, અને તેનાથી આગળ વધનારાઓ માટે વધારાના ક્રેડિટ્સ આપવાની ભલામણ કરી હતી. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે કાનૂની સહાય ક્લિનિક્સ સત્રના વિરામ (semester breaks) દરમિયાન પણ કાર્યરત રહેવા જોઈએ અને કાર્યરત વકીલો માટે સતત શિક્ષણના કેન્દ્રો પણ બની શકે છે.

(4:58 PM IST)