વિદ્યાર્થીઓ પહેલીવાર ૧૯૭૫ની કટોકટીનો અભ્યાસ કરશે
NCERTના નવા પાઠ્યપુસ્તકમાં કટોકટી પર એક પ્રકરણ : NCERT એ તેના નવા ધોરણ ૯ ના સામાજિક વિજ્ઞાન પાઠ્યપુસ્તકમાં પહેલીવાર ૧૯૭૫ ના કટોકટી પર એક પ્રકરણનો સમાવેશ કર્યોઃ જે JP ચળવળ, અલ્હાબાદ હાઇકોર્ટના ચુકાદાથી લઈને લોકશાહીની પુનઃસ્થાપના સુધીની વાર્તાને સરળ ભાષામાં સમજાવે છે
નવી દિલ્હી તા.૨૫: દેશના શાળા અભ્યાસક્રમમાં મોટો ફેરફાર થઈ રહ્યો છે. રાષ્ટ્રીય શૈક્ષણિક સંશોધન અને તાલીમ પરિષદ (NCERT) એ ધોરણ ૯ ના સામાજિક વિજ્ઞાન પાઠ્યપુસ્તક બહાર પાડ્યું છે. તે દેશના ઇતિહાસની કેટલીક સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને સંવેદનશીલ રાજકીય ઘટનાઓને આવરી લે છે. આ નવા પાઠ્યપુસ્તકનું શીર્ષક સમજણ સમાજ ભારત અને બિયોન્ડ - ભાગ ૧ છે. આ દ્વારા, દેશમાં પહેલીવાર, ૯મા ધોરણના વિદ્યાર્થીઓને ૧૯૭૫ માં લાદવામાં આવેલી કટોકટી વિશે વિગતવાર શીખવવામાં આવશે.
અત્યાર સુધી, દેશમાં આ સૌથી વિવાદાસ્પદ રાજકીય સમયગાળો મુખ્યત્વે વરિષ્ઠ વર્ગો અથવા ઉચ્ચ શિક્ષણમાં શીખવવામાં આવતો હતો. જોકે, હવે, શાળાના બાળકોને પ્રાથમિક સ્તરે ભારતીય રાજકારણમાં આ મહત્વપૂર્ણ વળાંકની સમજ આપવામાં આવશે. આ પ્રકરણનો સમાવેશ કરવાનો હેતુ વિદ્યાર્થીઓને ભારતીય લોકશાહીની શક્તિ, તેના ઉતાર-ચઢાવ અને બંધારણીય અધિકારોના મહત્વનો પરિચય કરાવવાનો છે. પુસ્તકમાં આ સમગ્ર ઘટનાનું વિગતવાર વર્ણન નિષ્પક્ષ ઐતિહાસિક તથ્યો સાથે રજૂ કરવામાં આવ્યું છે. નવું NCERT પુસ્તક ૧૯૭૫ ના સમયગાળાને ભારતીય લોકશાહીનો સૌથી વિવાદાસ્પદ અને પડકારજનક સમય તરીકે વર્ણવે છે. આ પ્રકરણ સરળ ભાષામાં સમજાવે છે કે કટોકટી શું છે, તે શા માટે લાદવામાં આવી હતી અને ભારતીય બંધારણ હેઠળ તેના વિવિધ પ્રકારો શું છે. આ દ્વારા, વિદ્યાર્થીઓ નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારો અને લોકશાહી દેશમાં ન્યાયતંત્રની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાને સમજશે.
પુસ્તકમાં ફક્ત કટોકટી લાદવા તરફ દોરી જતી ઘટનાઓ જ નહીં, પરંતુ તેની પાછળની સમગ્ર ઘટનાક્રમ અને પૃષ્ઠભૂમિ પણ આવરી લેવામાં આવી છે. વિદ્યાર્થીઓને શીખવવામાં આવશે કે તે સમયે જયપ્રકાશ નારાયણ (જેપી) ની આગેવાની હેઠળ જેપી ચળવળ વધતી જતી ફુગાવા, રાજકીય અસ્થિરતા અને વિરોધ પક્ષો દ્વારા રાષ્ટ્રવ્યાપી વિરોધ કેવી રીતે ચરમસીમાએ હતા. આ બધા સંજોગોને કટોકટી લાદવાની પૃષ્ઠભૂમિ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. એનસીઈઆરટી પુસ્તકમાં કટોકટી પરના પ્રકરણમાં દેશના રાજકારણને હચમચાવી નાખનારા કાનૂની વળાંકને પણ મુખ્ય રીતે પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો છે. આ પુસ્તકમાં અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટના ઐતિહાસિક નિર્ણયનું વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં તત્કાલીન વડા પ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીની ચૂંટણીને અમાન્ય (ગેરકાયદેસર) જાહેર કરવામાં આવી હતી. આ નિર્ણયથી દેશમાં રાજકીય ઉથલપાથલ વધુ ફેલાઈ હતી, જેના કારણે તત્કાલીન વડા પ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીની સલાહ પર ૨૫ જૂન, ૧૯૭૫ ના રોજ કટોકટી લાદવામાં આવી હતી. પ્રકરણનો અંતિમ ભાગ આ અંધકારમય સમયગાળાના અંત અને લોકશાહીના પુનરાગમનનો ઇતિહાસ દર્શાવે છે. વિદ્યાર્થીઓને જાણ કરવામાં આવે છે કે લગભગ ૨૧ મહિનાના લાંબા અને કડક પ્રતિબંધો પછી, આખરે જાન્યુઆરી ૧૯૭૭ માં સામાન્ય ચૂંટણીઓની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. આ પછી, માર્ચ ૧૯૭૭ માં કટોકટી સત્તાવાર રીતે હટાવવામાં આવી હતી. આ ઘટનાનો અભ્યાસ કરીને, વિદ્યાર્થીઓ સમજી શકશે કે ભારતીય જનતાએ તેમના મત દ્વારા લોકશાહી કેવી રીતે પુનઃસ્થાપિત કરી.
(2:21 PM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
