નવી દિલ્હી : ભારત સરકારના મહત્વાકાંક્ષી ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ (મિશ્રણ) પ્રોગ્રામને લઈને દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે (Supreme Court) એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વચગાળાનો આદેશ આપ્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે ઇથેનોલ પુરવઠા વર્ષ (ESY) ૨૦૨૫-૨૬ માટે તેલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) દ્વારા કરવામાં આવેલી ઇથેનોલ ફાળવણી પર 'યથાસ્થિતિ' (Status Quo) જાળવી રાખવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ સાથે જ કોર્ટે કર્ણાટક હાઇકોર્ટના એ નિર્દેશની અસર પર અસ્થાયી રોક લગાવી દીધી છે, જેમાં એક ખાનગી ડિસ્ટિલરીને કરવામાં આવેલી ઇથેનોલ ફાળવણી પર ફરીથી વિચાર કરવા માટે ઓઈલ કંપનીઓને જણાવાયું હતું.

જસ્ટિસ એમ.એમ. સુંદરેશની બેન્ચે જારી કરી નોટિસ

જસ્ટિસ એમ.એમ. સુંદરેશ અને જસ્ટિસ શીલ નાગુની બેન્ચે ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL) દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી સ્પેશિયલ લીવ પિટિશન (SLP) પર સુનાવણી કરતી વખતે આ ચુકાદો આપ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે તમામ સંબંધિત પ્રતિવાદીઓને સત્તાવાર નોટિસ જારી કરી છે અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આગામી સુનાવણી સુધી હાલની ફાળવણી પ્રક્રિયામાં કોઈ જ ફેરફાર કરવામાં નહીં આવે અને તે અવ્યવસ્થિત રહેશે.

એટર્ની જનરલની ધારદાર દલીલો

ઓઈલ કંપનીઓ તરફથી હાજર રહેલા દેશના એટર્ની જનરલ (AG) આર. વેંકટરામણીએ કોર્ટમાં મજબૂત પક્ષ રાખતા દલીલ કરી હતી કે, વીઆઇએનપી (VINP) ડિસ્ટિલરીઝ એન્ડ સુગર્સ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ માટે ઇથેનોલનો ક્વોટા વધારવાનો હાઈકોર્ટનો નિર્દેશ કેન્દ્ર સરકારની રાષ્ટ્રીય ઇથેનોલ મિશ્રણ નીતિને અસ્થિર કરી શકે છે. તેમણે ઉમેર્યું કે પુરવઠા વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ માટેના કોન્ટ્રાક્ટ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ માં જ ફાઇનલ થઈ ચૂક્યા છે અને સપ્લાય હાલ ચાલુ છે. કોઈપણ ખાનગી કંપની વધુ ક્વોટા માટે કાનૂની હકદારીનો દાવો ન કરી શકે અને આવી ન્યાયિક દખલગીરી સરકારી વહીવટને મુશ્કેલીમાં મૂકી દેશે.

શું હતો સમગ્ર વિવાદ?

આ વિવાદ ગત ૧૬ જૂનના કર્ણાટક હાઈકોર્ટના એક ચુકાદાથી શરૂ થયો હતો. હાઈકોર્ટે બીપીસીએલ (BPCL), ઇન્ડિયન ઓઇલ (IOC) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ (HPCL) ને આદેશ આપ્યો હતો કે તેઓ લાંબા ગાળાના કરારની કલમ ૬.૮ હેઠળ VINP ડિસ્ટિલરીઝની ફાળવણી વધારવાની રજૂઆત પર પુનર્વિચાર કરે. જોકે, પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય વતી સંકલન કરતી કંપની BPCL ના મતે, જો એકવાર ટેન્ડર અને સપ્લાય પ્રક્રિયા શરૂ થયા પછી ફાળવણી ફરીથી ખોલવામાં આવે, તો દેશભરમાં ઇથેનોલ સપ્લાયની આખી ચેઈન ખોરવાઈ જવાની અને અન્ય સપ્લાયર્સને પણ નુકસાન થવાની ભીતિ છે.

E20 પ્રોગ્રામ અને ભારતની ઉર્જા સુરક્ષા

સુનાવણી દરમિયાન કેન્દ્ર સરકારે સર્વોચ્ચ અદાલતને માહિતગાર કરી હતી કે દેશમાં હાલ 'E20 પ્રોગ્રામ' (પેટ્રોલમાં ૨૦ ટકા ઇથેનોલનું મિશ્રણ કરવું) અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને વિકાસશીલ તબક્કામાં છે. આ નીતિ માત્ર ભારતની ઉર્જા સુરક્ષાને મજબૂત કરવા અને વિદેશી તેલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે જ નથી, પરંતુ તેનાથી પ્રદૂષણ અને કાર્બન ઉત્સર્જનમાં મોટો ઘટાડો થાય છે તેમજ દેશના ખેડૂતોની આવકમાં પણ મોટો વધારો થાય છે. આવા સમાન મુદ્દાઓ અન્ય રાજ્યોની હાઈકોર્ટોમાં પણ પેન્ડિંગ હોવાથી, સરકારે આ તમામ કેસોને સુપ્રીમ કોર્ટમાં ટ્રાન્સફર કરવાની મંજૂરી પણ માંગી છે.