<img height="1" width="1" style="display:none" src="https://www.facebook.com/tr?id=1793108690839422&ev=PageView&noscript=1" />
News of Thursday, 23rd April 2026

૫૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરની બે મહિલાઓએ માતૃત્‍વના અધિકાર માટે કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો

બોમ્‍બે હાઈકોર્ટે ૫૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરની બે મહિલાઓને સહાયિત પ્રજનન ટેકનોલોજી (ART) દ્વારા માતા બનવાની તેમની શોધમાં મોટી વચગાળાની રાહત આપી છે, જેનાથી તેમને ફિટનેસ ટેસ્‍ટ કરાવવાની મંજૂરી મળી

મુંબઈ તા.૨૩: માતા બનવાની ઇચ્‍છા વય દ્વારા મર્યાદિત નથી. પરંતુ કાયદો ઘણીવાર આ લાગણીમાં અવરોધ તરીકે ઉભો રહે છે. આવી સ્‍થિતિમાં, જ્‍યારે ૫૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરની બે મહિલાઓએ માતૃત્‍વના અધિકાર માટે કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો, ત્‍યારે તે ફક્‍ત કાનૂની લડાઈ નહોતી. તે લાગણીઓ, અધિકારો અને સામાજિક ધારણાઓ સાથે સંકળાયેલો એક મુખ્‍ય પ્રશ્ન બની ગયો. બોમ્‍બે હાઈકોર્ટનો તાજેતરનો નિર્ણય આ સંઘર્ષનું ઉદાહરણ આપે છે. આ મહિલાઓને તબીબી પરીક્ષણો કરાવવાની મંજૂરી આપીને, કોર્ટે એક રીતે સંદેશ આપ્‍યો છે કે દરેક કેસને સમાન ધોરણે નક્કી કરી શકાતો નથી. આ કેસ ફક્‍ત કાયદાનું અર્થઘટન નથી, પરંતુ માનવીય સંવેદનશીલતાની કસોટી પણ છે.

ટાઈમ્‍સ ઓફ ઈન્‍ડિયાના અહેવાલ મુજબ, ૫૩ અને ૫૫ વર્ષની બે મહિલાઓએ સહાયિત પ્રજનન ટેકનોલોજી (ART) દ્વારા માતા બનવાની ઇચ્‍છા વ્‍યક્‍ત કરી હતી. જોકે, કાયદામાં નિર્ધારિત વય મર્યાદા અવરોધ બની હતી. તેઓએ આ મર્યાદાને પડકારતા તેને ભેદભાવપૂર્ણ ગણાવી હતી. કોર્ટે તેમની દલીલોને ગંભીરતાથી સાંભળી અને તેમને વચગાળાની રાહત આપી, તેમને ફિટનેસ પરીક્ષણો કરાવવાની મંજૂરી આપી. આ નિર્ણય ઘણી રીતે મહત્‍વપૂર્ણ છે. તેનાથી દરેક મહિલા માટે નિヘતિ વય મર્યાદા વાજબી છે કે નહીં તે અંગે ચર્ચા વધુ તીવ્ર બની છે.

આ કેસ સહાયિત પ્રજનન ટેકનોલોજી (ART) અધિનિયમ, ૨૦૨૧ ની કલમને સીધી રીતે પડકારે છે, જે મહિલાઓ માટે મહત્તમ ઉંમર ૫૦ વર્ષ નક્કી કરે છે. અરજદારોનો દાવો છે કે આ મર્યાદા તેમના મૂળભૂત અધિકારોનું ઉલ્‍લંઘન કરે છે. તેમણે દલીલ કરી હતી કે જો તેઓ શારીરિક રીતે સ્‍વસ્‍થ હોય, તો તેમને માતા બનતા અટકાવવા જોઈએ નહીં. કોર્ટે તાત્‍કાલિક અંતિમ નિર્ણય જારી કર્યો ન હતો, પરંતુ તેમને તબીબી તપાસ કરાવવાની મંજૂરી આપીને સ્‍પષ્ટ કર્યું કે આ મામલો ગંભીર છે અને તેના પર ઊંડાણપૂર્વક વિચારણા કરવાની જરૂર છે.

કોર્ટે કાયદાના તમામ પાસાઓ પર સંતુલિત અભિપ્રાય આપવા માટે આ કેસમાં ભૂતપૂર્વ એડવોકેટ જનરલ આશુતોષ કુંભકોણીને એમિકસ ક્‍યુરી તરીકે નિયુક્‍ત કર્યા હતા. સુનાવણી દરમિયાન, એ પણ બહાર આવ્‍યું હતું કે અરજદારોએ તેમને ગર્ભધારણ માટે યોગ્‍ય જાહેર કરતા તબીબી પ્રમાણપત્રો રજૂ કર્યા હતા, જેનાથી તેમનો કેસ વધુ મજબૂત બન્‍યો હતો. કોર્ટે એ પણ સ્‍વીકાર્યું કે દરેક મહિલાની શારીરિક સ્‍થિતિ અલગ હોય છે, અને ફક્‍ત ઉંમરના આધારે નિર્ણય લેવો યોગ્‍ય નથી.

આ નિર્ણય ફક્‍ત બે મહિલાઓ પૂરતો મર્યાદિત નથી. તે બધી ષીઓને અસર કરી શકે છે જે, ગમે તે કારણોસર, માતૃત્‍વમાં વિલંબ કરવાનું પસંદ કરે છે. બદલાતી જીવનશૈલી, કારકિર્દીની પ્રાથમિકતાઓ અને સુધારેલી આરોગ્‍યસંભાળ સુવિધાઓને કારણે, ષીઓ વધુને વધુ પાછળથી માતા બનવાનું પસંદ કરી રહી છે. તેથી, સમય સાથે કાયદાને પણ લવચીક બનાવવાની જરૂર છે.

(10:31 AM IST)