વોશિંગ્ટન: વૈશ્વિક રાજકારણના સૌથી અશાંત ક્ષેત્ર એવા મધ્ય પૂર્વમાં ફરી એકવાર મહાયુદ્ધના વાદળો ઘેરાયા છે. પાકિસ્તાનના ઈસ્લામાબાદમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલેલી ૨૧ કલાકની મેરેથોન શાંતિ મંત્રણા કોઈપણ કરાર વગર સમાપ્ત થતા અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ટ્રમ્પે ઈરાન સામે સીધી સૈન્ય કાર્યવાહી અને આર્થિક નાકાબંધીની ગંભીર ચેતવણી ઉચ્ચારી છે. વાટાઘાટો તૂટી પડ્યા બાદ તરત જ ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યા છે કે જો ઈરાન આંતરરાષ્ટ્રીય શરતોનું પાલન નહીં કરે, તો તેના દરિયાઈ વેપારી માર્ગોને સંપૂર્ણપણે સીલ કરી દેવામાં આવશે. આ જાહેરાત બાદ પર્સિયન ગલ્ફ અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં યુએસ નેવીના યુદ્ધજહાજોની હિલચાલમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે, જે યુદ્ધની દહેશતને વધુ પ્રબળ બનાવી રહી છે.

સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ટ્રમ્પ પ્રશાસન ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ સમાન તેલ નિકાસને નિશાન બનાવવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ, જે વિશ્વના તેલ વેપાર માટે જીવનરેખા ગણાય છે, ત્યાં નૌકાદળની નાકાબંધી કરીને ઈરાનને આર્થિક રીતે પાયમાલ કરવાની રણનીતિ ઘડાઈ રહી છે. આ અગાઉ પણ ટ્રમ્પે અન્ય દેશો સામે આવી ‘પ્રેશર ટેક્ટિક્સ’ વાપરી છે, પરંતુ ઈરાન જેવી સૈન્ય તાકાત સામે આ પગલું અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. પર્સિયન ગલ્ફમાં વધતી અમેરિકી લશ્કરી પ્રવૃત્તિને કારણે ઈરાને પણ વળતો પ્રહાર કરવાની તૈયારીઓ શરૂ કરી હોવાના અહેવાલ છે, જેનાથી સમગ્ર પ્રદેશમાં એક અત્યંત સંવેદનશીલ અને સ્ફોટક સ્થિતિ પેદા થઈ છે.

સુરક્ષા નિષ્ણાતો અને ભૂતપૂર્વ લશ્કરી અધિકારીઓના મતે, જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો આ તણાવ સશસ્ત્ર સંઘર્ષમાં ફેરવાય છે, તો તેની વિનાશક અસર માત્ર આ બે દેશો સુધી મર્યાદિત નહીં રહે. વૈશ્વિક તેલ બજારમાં ભાવો આસમાને પહોંચી શકે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર સાંકળ ખોરવાઈ શકે છે. ઈરાનના વ્યૂહાત્મક સ્થાનો પર સંભવિત હુમલાની આશંકા વચ્ચે ભારત સહિતના દેશોની નજર આ વિસ્તારની સ્થિરતા પર ટકેલી છે. પ્રાદેશિક સુરક્ષા જોખમાતા વિશ્વના અનેક દેશોએ બંને પક્ષોને સંયમ રાખવા અપીલ કરી છે, પરંતુ ટ્રમ્પના કડક વલણને જોતા આગામી ૪૮ કલાક સમગ્ર વિશ્વ માટે ભારે અનિશ્ચિતતા અને ભયભીત કરનારા સાબિત થઈ શકે છે.