મધ્ય પૂર્વની સ્થિતિ ફરી એકવાર ગંભીર વળાંક પર પહોંચી રહી છે. વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંના એક હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના એક સમાચાર અહેવાલમાં આંતરરાષ્ટ્રીય ચળવળને વધુ તીવ્ર બનાવવામાં આવી છે. ઈરાનની સરકારી સમાચાર એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, આ સંવેદનશીલ જળમાર્ગના દક્ષિણ ભાગમાં બે યુએસ-ફ્લેગ્ડ વેપારી જહાજો ફસાયેલા છે. આ ઘટનાક્રમ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે તણાવ પહેલેથી જ ટોચ પર છે અને ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓ વધી રહી છે.

અહેવાલ મુજબ, બંને જહાજો હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના દક્ષિણી પાણીમાં છીછરા અને ખડકાળ વિસ્તારમાં ફસાયેલા હતા. આ વિસ્તાર ઓમાનના દરિયાકાંઠે નજીક હોવાનું કહેવાય છે, જ્યાં સમુદ્ર માર્ગ અત્યંત જટિલ અને જોખમી છે. સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે, જહાજો ન તો આગળ વધી શકે છે અને ન તો પાછા ફરવાની સ્થિતિમાં છે. નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, હોર્મુઝનો આ દક્ષિણ ભાગ સલામત સમુદ્ર કોરિડોરની જેમ કામ કરતું નથી, જે નેવિગેશનને અહીં અત્યંત પડકારજનક બનાવે છે.

યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડે દાવો કર્યો હતો કે યુએસ-ફ્લેગ્ડ વેપારી જહાજો સોમવારે સ્ટ્રેટમાંથી સુરક્ષિત રીતે પસાર થયા હતા. જો કે, ઈરાનના મુખ્ય લશ્કરી હાથ, ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સે, આ દાવાને નકારી કાઢ્યો હતો, તેને ખોટા ગણાવ્યા હતા. બંને પક્ષોના દાવાઓના તફાવતથી સમગ્ર બાબત વધુ સંવેદનશીલ બની છે, કારણ કે તે માત્ર દરિયાઇ અકસ્માત જ નહીં પરંતુ વ્યૂહાત્મક સંદેશનો એક ભાગ પણ છે.

આ મામલે અમેરિકા તરફથી કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા આપવામાં આવી નથી. જો કે, તાજેતરમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ લોન્ચ કરવાની જાહેરાત કરી હતી, જે ગલ્ફ પ્રદેશમાં અમેરિકાની નવી વ્યૂહાત્મક પહેલ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. નિષ્ણાતો માને છે કે આવી ઘટનાઓ આ પ્રોજેક્ટની અસર અને પ્રાદેશિક શક્તિના સંતુલનને અસર કરી શકે છે.

અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા 28 ફેબ્રુઆરીએ થયેલા હુમલા બાદથી સમગ્ર વિસ્તારમાં તણાવ વધી રહ્યો છે. તેના જવાબમાં, તેહરાને ઇઝરાઇલ અને ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં યુએસ સાથીઓ પર હુમલો કર્યો અને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને બંધ કરવાનું પગલું ભર્યું. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો એક મહત્વપૂર્ણ માર્ગ છે, જ્યાંથી વિશ્વનો મોટો ભાગ ક્રૂડ ઓઇલમાંથી પસાર થાય છે. આવી સ્થિતિમાં, અહીં કોઈપણ પ્રકારની અવરોધ વૈશ્વિક બજાર અને ઊર્જા સુરક્ષા પર સીધી અસર કરે છે.

8 એપ્રિલના રોજ પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થી દ્વારા યુદ્ધવિરામનો અમલ કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં, આ કરાર કાયમી ન હોઈ શકે. ઇસ્લામાબાદમાં વાતચીત હોવા છતાં બંને પક્ષો વચ્ચે વિશ્વાસનો અભાવ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યો હતો. પાછળથી, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે નિશ્ચિત સમયમર્યાદા વિના યુદ્ધવિરામનો વિસ્તાર કર્યો, પરંતુ જમીન પરની પરિસ્થિતિ સુધારવાને બદલે બગડતી લાગે છે.

સોમવારે યુએઈ પર ઈરાનના હુમલા બાદ સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની છે. આ વિકાસએ ફરી એકવાર સંપૂર્ણ યુદ્ધની સંભાવનાને જન્મ આપ્યો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો આવી ઘટનાઓ ચાલુ રહેશે, તો ગલ્ફ પ્રદેશમાં એક મોટી લશ્કરી મુકાબલો થઈ શકે છે, જે સમગ્ર વિશ્વ પર અસર કરશે