નવી દિલ્હી : આસામમાં નાગરિકતા સાબિત કરવાની કાનૂની લડાઈ લડી રહેલા લોકો માટે સુપ્રીમ કોર્ટમાંથી એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ચુકાદો સામે આવ્યો છે. દેશની સર્વોચ્ચ અદાલતે સોમવારે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ભાર મૂક્યો છે કે, કોઈ પણ વ્યક્તિની નાગરિકતા નક્કી કરવાની અથવા તેને વિદેશી જાહેર કરવાની સરકારી પ્રક્રિયા સંપૂર્ણપણે ન્યાયી, પારદર્શક અને તર્કસંગત હોવી જોઈએ. આ સાથે જ કોર્ટે ફોરેનર્સ ટ્રિબ્યુનલ્સ દ્વારા વિદેશી જાહેર કરાયેલા આસામના ૨૭ વ્યક્તિઓને મોટી રાહત આપી છે.
રાજ્યના હિત અને કાનૂની ન્યાય વચ્ચે સંતુલન
જસ્ટિસ વિક્રમ નાથ અને જસ્ટિસ સંદીપ મહેતાની બેન્ચે આ મામલે સુનાવણી કરતા જણાવ્યું કે, નાગરિકતા અને વિદેશી દરજ્જાને લગતા પ્રશ્નોનું બંધારણીય મહત્વ ખૂબ મોટું છે. કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર કરનારાઓને રોકવામાં સરકારનો પક્ષ કાયદેસર છે, પરંતુ આ પ્રક્રિયા ન્યાયિક ન્યાયના ભોગે ન થઈ શકે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ કેસોમાં ગૌહાટી હાઈકોર્ટ અને સંબંધિત ફોરેનર્સ ટ્રિબ્યુનલ્સ દ્વારા અગાઉ પસાર કરાયેલા આદેશોને રદ કરી દીધા છે અને નિર્દેશ આપ્યો છે કે જ્યાં સુધી ટ્રિબ્યુનલ આ કેસોની ફરીથી સુનાવણી ન કરે ત્યાં સુધી આ ૨૭ લોકો સામે કોઈ જબરદસ્તી પગલાં ન લેવાવા જોઈએ.
જોડણીની નાની ભૂલો બની ગઈ હતી મોટો ગુનો!
આ કેસના અરજદારોમાં સાબિત્રી ડે, અજબહાર અલી, મોહમ્મદ અકબર અલી, આબેદા ખાતુન અને અનોવારા ખાતુન જેવા સામાન્ય લોકો સામેલ છે. તેમણે અદાલતમાં દલીલ કરી હતી કે જૂની મતદાર યાદીઓ અને સત્તાવાર સરકારી રેકોર્ડમાં તેમના નામની જોડણીમાં રહેલી સામાન્ય ટાઈપોગ્રાફિકલ ભૂલો અને નાની વિસંગતતાઓના કારણે તેમને ટેકનિકલ ધોરણે વિદેશી જાહેર કરી દેવાયા હતા. પોતાની નાગરિકતા સાબિત કરવા માટે આ પરિવારોએ ૧૯૭૧ પહેલાના વંશાવળીના રેકોર્ડ, જમીનના દસ્તાવેજો અને જૂની મતદાર યાદીઓ પણ રજૂ કરી હતી.
ટ્રિબ્યુનલની કામગીરી સામે સવાલો
કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે, સુપ્રીમ કોર્ટના આ ચુકાદાથી આસામમાં ફોરેનર્સ ટ્રિબ્યુનલ જે રીતે નાગરિકત્વના દાવાઓનું મૂલ્યાંકન કરે છે તેની કાર્યશૈલી પર વ્યાપક પ્રશ્નો ઊભા થયા છે. થોડા અઠવાડિયા પહેલા જ કોર્ટે આવી જ રીતે આસામની પાંચ મહિલાઓના દેશનિકાલ પર રોક લગાવી હતી, જેમને તમામ દસ્તાવેજો હોવા છતાં નામની વિસંગતતાના કારણે વિદેશી ગણી લેવાઈ હતી.
અદાલતની સ્પષ્ટતા
સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમણે પોતે અરજદારો ભારતીય નાગરિક છે કે નહીં તેના પુરાવાઓની ઊંડી તપાસ નથી કરી, પરંતુ ટ્રિબ્યુનલને કાયદાના દાયરામાં રહીને અને ન્યાયી પ્રક્રિયાના સિદ્ધાંતોને અનુસરીને આ કેસોની પુનર્વિચારણા કરવાનો કડક આદેશ આપ્યો છે. આ નિર્ણય ગેરકાયદેસર સ્થળાંતર કરનારાઓને ઓળખવાની સરકારની જવાબદારી અને માનવ અધિકારો વચ્ચે સંતુલન સ્થાપિત કરનારો સાબિત થશે.