નવી દિલ્હી, તા. ૨૭: ભારતીય પ્રવાસીઓ માટે આ વર્ષનો ઉનાળો આર્થિક રીતે ઘણો આકરો સાબિત થઈ રહ્યો છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને અમેરિકી ડોલર સામે રૂપિયાના મૂલ્યમાં થયેલા ઘટાડાને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રવાસની માંગમાં ૧૫ થી ૨૦ ટકાનો મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. ગયા વર્ષની સરખામણીએ આ વર્ષે વિદેશી ટૂર પેકેજોના ભાવમાં ૨૦ થી ૨૫ ટકાનો વધારો થયો છે, જેને કારણે મધ્યમ વર્ગના પ્રવાસીઓએ વિદેશ જવાનો પ્લાન પડતો મૂક્યો છે.
યુદ્ધ અને તેલના ભાવની અસર
પશ્ચિમ એશિયામાં અશાંતિને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ વધ્યા છે, જેની સીધી અસર હવાઈ ભાડા પર પડી છે. આ ઉપરાંત, વિમાન કંપનીઓ માટે વીમા ખર્ચમાં પણ વધારો થયો છે. એક્સપર્ટ્સના મતે, યુનાઈટેડ આરબ અમીરાત (UAE) અને ગલ્ફ દેશો, જે અગાઉ ભારતીય પ્રવાસીઓના કુલ આઉટબાઉન્ડ ટ્રાવેલમાં ૩૫% હિસ્સો ધરાવતા હતા, ત્યાં હવે પ્રવાસીઓની સંખ્યા નહિવત્ થઈ ગઈ છે. યુરોપના લોકપ્રિય સ્થળો માટે પણ બુકિંગમાં ભારે ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
રૂપિયાનું અવમૂલ્યન અને TCSનો બોજ
પ્રવાસ મોંઘો થવાનું બીજું મુખ્ય કારણ ચલણનું અવમૂલ્યન છે. ગયા વર્ષે ડોલર સામે રૂપિયો ૮૪ ના સ્તરે હતો, જે હવે વધીને ૯૪ ની આસપાસ પહોંચી ગયો છે. એટલે કે પ્રવાસીઓએ દરેક ડોલર પાછળ ૧૦ રૂપિયા વધુ ચૂકવવા પડી રહ્યા છે. જોકે સરકારે વિદેશી ટૂર પેકેજ પર ટેક્સ કલેક્ટેડ એટ સોર્સ (TCS) માં ૨% નો ઘટાડો કર્યો છે, તેમ છતાં વિઝામાં થતો વિલંબ અને મોંઘા ભાડા પ્રવાસીઓને રોકી રહ્યા છે.
પ્રવાસીઓની પસંદગી બદલાઈ
મોંઘવારીને કારણે હવે પ્રવાસીઓ પરંપરાગત સ્થળોને બદલે 'ફાર ઈસ્ટ' એટલે કે પૂર્વના દેશો તરફ વળી રહ્યા છે. જાપાન, દક્ષિણ કોરિયા, થાઈલેન્ડ, વિયેતનામ અને ઓસ્ટ્રેલિયા જેવા દેશોની માંગ મજબૂત બની છે. આ દેશો યુરોપ કે અમેરિકાની સરખામણીએ હાલમાં વધુ પરવડે તેવા સાબિત થઈ રહ્યા છે.
સ્થાનિક પ્રવાસન ક્ષેત્રે તેજી
વિદેશ પ્રવાસ મોંઘો થતા ભારતના આંતરિક પ્રવાસન (Domestic Tourism) ને મોટો ફાયદો થયો છે. કાશ્મીર, લદ્દાખ, હિમાચલ પ્રદેશ, કેરળ અને આંદામાન-નિકોબારના પ્રવાસન સ્થળો હાલમાં પ્રવાસીઓથી ઉભરાઈ રહ્યા છે. પાડોશી દેશોમાં નેપાળ અને શ્રીલંકા પણ ભારતીયોની પહેલી પસંદ બની રહ્યા છે, કારણ કે ત્યાંના પેકેજો બજેટમાં ફિટ બેસી રહ્યા છે.