​નવી દિલ્હી: ​આજે વિશ્વના ખૂણે-ખૂણે વેચાતા અને નાના-મોટા સૌના પ્રિય એવા 'ફ્રેન્ચ ફ્રાઈઝ'નો ઈતિહાસ જેટલો સ્વાદિષ્ટ છે, તેટલો જ તે વિવાદિત પણ રહ્યો છે. આ વાનગી કોણે બનાવી તે અંગે ત્રણ દેશો - ફ્રાન્સ, બેલ્જિયમ અને સ્પેન વચ્ચે લાંબા સમયથી ખેંચતાણ ચાલી રહી છે. ફ્રેન્ચ ફ્રાઈઝની વૈશ્વિક લોકપ્રિયતાનો અંદાજ એ વાત પરથી લગાવી શકાય છે કે ૨૦૦૫માં એક કલાકારે ફ્રાઈઝની બે લાકડીઓના આકાર પરથી બનાવેલી સોનાની કૃતિ માટે જ્યારે ગેલરીમાંથી અસલી ફ્રાઈઝ ગાયબ થયા, ત્યારે અદાલતે તેને 'કલાનું નુકસાન' ગણીને આર્થિક વળતરનો આદેશ આપ્યો હતો.

​ત્રણ દેશોના ત્રણ અલગ દાવા

ફ્રેન્ચ ફ્રાઈઝના મૂળ શોધવાની દિશામાં ઇતિહાસકારોએ મુખ્યત્વે ત્રણ સિદ્ધાંતો રજૂ કર્યા છે:

​૧. બેલ્જિયમનો દાવો: એવું માનવામાં આવે છે કે બેલ્જિયમના મીયુઝ નદી કિનારાના લોકો શિયાળામાં જ્યારે નદી જામી જતી અને માછલીઓ ન મળતી, ત્યારે તેઓ માછલીના બદલે બટાકાને લાંબી ચીરીઓમાં કાપીને તળીને ખાતા હતા. પ્રથમ વિશ્વયુદ્ધ દરમિયાન અમેરિકન સૈનિકોએ આ વાનગીને ચાખી હતી, અને તે વિસ્તારમાં ફ્રેન્ચ ભાષા બોલાતી હોવાથી તેમણે તેને 'ફ્રેન્ચ ફ્રાઈઝ' નામ આપી દીધું.

​૨. ફ્રાન્સનો દાવો: કેટલાક ઇતિહાસકારોનું માનવું છે કે ૧૭૮૦ના દાયકામાં પેરિસના 'પોન્ટ નેઉફ' પુલ પર રહેતા સ્ટ્રીટ વેન્ડર્સે સૌપ્રથમ આ વાનગી વેચવાનું શરૂ કર્યું હતું.

​૩. સ્પેનનું કનેક્શન: દક્ષિણ અમેરિકાથી યુરોપમાં બટાકા લાવનાર સૌથી પહેલા સ્પેનિશ લોકો હતા. ૧૫૫૩માં ઇતિહાસકાર પેડ્રો સીએઝા ડી લિયોને બટાકાનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો. સ્પેનમાં ખોરાકને તેલમાં તળવાની જૂની પરંપરા હોવાથી, સંશોધકો માને છે કે શક્ય છે કે તેમણે જ સૌથી પહેલા બટાકા તળ્યા હોય.

​અમેરિકામાં કેવી રીતે પહોંચી આ વાનગી?

અમેરિકામાં ફ્રેન્ચ ફ્રાઈઝ લાવવાનો શ્રેય પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ થોમસ જેફરસનને જાય છે. તેઓ જ્યારે ફ્રાન્સમાં હતા, ત્યારે તેમણે ત્યાંની ૧૫૦થી વધુ રેસિપી શીખી હતી, જેમાં બટાકાને ડીપ-ફ્રાય કરવાની પદ્ધતિ પણ સામેલ હતી. જોકે, તે સમયે ફ્રાઈઝ આજના જેવા લાંબા નહોતા, પણ ગોળાકાર કે લીંબુની છાલ જેવા આકારના હતા. ૧૯૨૦ના દાયકા સુધી આને સત્તાવાર રીતે 'ફ્રેન્ચ ફ્રાઈડ પોટેટોઝ' કહેવાતા હતા, જે સમય જતાં ટૂંકા થઈને ફક્ત 'ફ્રાઈઝ' બની ગયા.

​દરેક દેશનો પોતાનો આગવો સ્વાદ

આજે દુનિયાભરમાં ફ્રાઈઝ ખાવાની રીત પણ અલગ-અલગ છે. અમેરિકામાં તે કેચઅપ સાથે લોકપ્રિય છે, તો ફ્રાન્સમાં મસ્ટર્ડ અને બ્રિટનમાં વિનેગર સાથે ખાવામાં આવે છે. કેનેડામાં 'પુટીન' તરીકે ફ્રાઈઝ પર ગ્રેવી અને ચીઝનો ઉપયોગ થાય છે, જ્યારે બેલ્જિયમમાં મેયોનેઝ સાથે તેને પીરસવામાં આવે છે. જાપાનમાં ગ્રીન કરી કે સોયા સોસ અને મલેશિયામાં તીખી ચીલી સોસ સાથે તેને ખાવાની મજા માણવામાં આવે છે.