નવી દિલ્‍હી,તા.૧૮: તેલંગાણામાં તાજેતરમાં જ જાતિ આધારિત સામાજિક-આર્થિક સર્વેક્ષણ હાથ ધરવામાં આવ્‍યું હતું. આ સર્વેક્ષણમાં રાજ્‍યમાં આંતરજાતિય લગ્નો વિશે કેટલાક ચોંકાવનારા તારણો બહાર આવ્‍યા છે. બી. સુદર્શન રેડ્ડીની આગેવાની હેઠળની સમિતિ દ્વારા વિશ્‍લેષણ કરાયેલા તારણો દર્શાવે છે કે સામાજિક પરિવર્તન, શિક્ષણ અને શહેરીકરણ લગ્નની પરંપરાગત પદ્ધતિઓમાં કેવી રીતે ફેરફાર કરી રહ્યા છે.

ઐયર સમુદાય યાદીમાં ટોચ પર છે સર્વે દર્શાવે છે કે આયંગર/આય્‍યર સમુદાયમાં આંતર-જાતિય લગ્નોનો દર સૌથી વધુ છે, આ સમુદાયના આશરે ૧૨% પરિવારો આંતર-જાતિય લગ્નનો વિકલ્‍પ પસંદ કરે છે.

ખ્રિસ્‍તી અને રાજુ સમુદાયો પણ આગળ છે દલિત ખ્રિસ્‍તીઓનો પણ અન્‍ય સમુદાયોમાં હિસ્‍સો ઊંચો છે. તેમાંથી લગભગ ૯.૯% લોકો આંતરજાતિય લગ્ન કરે છે. ત્‍યારબાદ રાજુ સમુદાયનો ક્રમ આવે છે, જેનો દર આશરે ૮.૭% છે.

આ પાછળનું કારણ શું?  આંતરજાતિય લગ્નોને પ્રભાવિત કરતા સૌથી મોટા પરિબળોમાંનું એક શહેરી જીવન છે. મોટી શહેરી વસ્‍તી ધરાવતા સમુદાયો વધુ સ્‍વીકાર્ય હોય છે. ઉદાહરણ તરીકે, તેલંગાણામાં, બ્રાહ્મણ વસ્‍તીનો મોટો ભાગ શહેરોમાં રહે છે. આ સામાજિક અવરોધો ઘટાડે છે અને તેમને વિવિધ સમુદાયોના લોકો સાથે વાતચીત કરવાની વધુ તકો પૂરી પાડે છે.

શિક્ષણ પણ એક મોટું પરિબળ છે ઉચ્‍ચ શિક્ષણ સ્‍તર અને વ્‍યાવસાયિક વાતાવરણ આ વલણમાં નોંધપાત્ર ફાળો આપે છે. આયંગર/આય્‍યર જેવા સમુદાયો તેમની મજબૂત શૈક્ષણિક પૃષ્ઠભૂમિ માટે જાણીતા છે. સામાજિક ક્રિયાપ્રતિક્રિયામાં વધારો થવાને કારણે, આ સમુદાયો વધુને વધુ આંતર-જાતિય લગ્નોને અપનાવી રહ્યા છે.

ખેડૂત સમુદાયોની ભાગીદારીઃ તેનાથી વિપરીત, રેડ્ડી અને વેલામા જેવા કૃષિ સમુદાયોમાં, આંતર-જાતિય લગ્નોનો દર ઘણો ઓછો છે, ઘણીવાર રાજ્‍યના સરેરાશ કરતા પણ ઓછો છે. આ વલણ મુખ્‍યત્‍વે ગ્રામીણ વિસ્‍તારોમાં મજબૂત સામાજિક માળખું અને પરંપરાગત પ્રતિષ્ઠા પર ભાર દ્વારા પ્રેરિત છે.

આદિવાસી અને ગ્રામીણ સમુદાયો પાછળ છે  કોલમ (ST), ગોંડ (ST), અને માલી (BC) સમુદાયોના લોકો આંતર-જાતિય લગ્નોમાં નોંધપાત્ર રીતે ઓછા ભાગીદારી દર ધરાવે છે, જેનું મુખ્‍ય કારણ શહેરી વાતાવરણમાં તેમનો ઓછો સંપર્ક અને પરંપરાગત રિવાજો અને સામાજિક ધોરણોનું કડક પાલન છે