દુનિયાના ૯૦% લોકો કેમ છે રાઇટ-હેન્ડેડ? રિસર્ચમાં થયો ખુલાસો
મનુષ્યોમાં જમણા હાથનો ઉપયોગ આટલો વધારે કેમ થાય છે?
નવી દિલ્હી,તા.૨૫: દુનિયામાં મોટાભાગના લોકો લખવા, જમવા, બોલ ફેંકવા કે રોજબરોજના કોઈપણ કામ માટે પોતાના જમણા હાથનો ઉપયોગ કરે છે. વૈજ્ઞાનિકો અનુસાર, દુનિયાની લગભગ ૯૦ ટકા વસ્તી રાઇટ-હેન્ડેડ છે. લાંબા સમયથી વૈજ્ઞાનિકો એ સમજવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા હતા કે, આખરે મનુષ્યોમાં જમણા હાથનો ઉપયોગ આટલો વધારે કેમ થાય છે. હવે આ સવાલને લઈને સામે આવેલા એક નવા રિસર્ચમાં વૈજ્ઞાનિકોએ આની પાછળનું એક મોટું કારણ શોધી કાઢ્યું હોવાનો દાવો કર્યો છે.
ઓક્સફર્ડ યુનિવર્સિટી અને યુનિવર્સિટી ઓફ રીડિગના વૈજ્ઞાનિકોની એક સ્ટડી અનુસાર, મનુષ્યોનું રાઇટ-હેન્ડેડ હોવું તેમના મગજના વિકાસ અને બે પગ પર સીધા ચાલવા સાથે જોડાયેલું હોઈ શકે છે. આ રિસર્ચ PLOS Biology જર્નલમાં પ્રકાશિત થયું છે. વૈજ્ઞાનિકોનું કહેવું છે કે, મનુષ્યોની આ આદત માત્ર વ્યવહાર નથી, પરંતુ વિકાસની એક લાંબી પ્રક્રિયાનો ભાગ હોઈ શકે છે.
રિસર્ચ દરમિયાન વૈજ્ઞાનિકોએ ૪૧ અલગ-અલગ પ્રજાતિના ૨ હજારથી વધુ વાંદરાઓ, ચિમ્પાન્ઝી અને અન્ય પ્રાઈમેટ્સના વ્યવહાર પર સંશોધન કર્યું. આ દરમિયાન એ સમજવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યો કે, હાથના ઉપયોગની આદત કયા જૈવિક અને ઉત્ક્રાંતિના કારણો સાથે જોડાયેલી છે.
રિસર્ચમાં સામે આવ્યું કે, મોટાભાગના વાંદરા અને અન્ય પ્રાઈમેટ્સ કોઈ એક હાથ પર સંપૂર્ણપણે નિર્ભર નથી હોતા. તેઓ બન્ને હાથનો લગભગ સરખો ઉપયોગ કરે છે. બીજી તરફ મનુષ્યોમાં જમણા હાથ તરફનો ઝુકાવ અન્ય પ્રજાતિઓની સરખામણીમાં ઘણો વધારે જોવા મળ્યો છે. વૈજ્ઞાનિકોએ 'મીન હેન્ડેડનેસ ઈન્ડેક્સ' દ્વારા આ તફાવત સમજાવ્યો. આ ઈન્ડેક્સમાં મનુષ્યોનો સ્કોર ૦.૭૬ રહ્યો, જ્યારે અન્ય પ્રાઈમેટ્સનો સ્કોર લગભગ શૂન્યની આસપાસ હતો. આનો અર્થ એ છે કે, મનુષ્યોમાં રાઇટ-હેન્ડેડ હોવાની પ્રવૃત્તિ બાકીની પ્રજાતિઓ કરતાં ઘણી મજબૂત છે.
રિસર્ચમાં વૈજ્ઞાનિકોએ ખાનપાન, શરીરનું કદ, સૌથી વધુ ઉપયોગ અને રહેવાની રીત જેવા ઘણા પાસાઓની તપાસ કરી. શરૂઆતમાં મનુષ્યો બાકીના પ્રાઈમેટ્સથી તદ્દન અલગ જોવા મળતા હતા. પરંતુ જ્યારે વૈજ્ઞાનિકોએ મગજના કદ અને હાથ-પગની લંબાઈના રેશિયોને મોડેલમાં સામેલ કર્યો, ત્યારે આ તફાવત ઘણી હદ સુધી સમજાવા લાગ્યો.
વૈજ્ઞાનિકોના મતે, અસલી બદલાવ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે આદિમાનવ ચાર પગને બદલે બે પગ પર સીધા ચાલવા લાગ્યા. સીધા ચાલ્યા પછી હાથને શરીરનું વજન સંભાળવામાંથી આઝાદી મળી ગઈ. આ પછી મનુષ્યોએ હાથનો ઉપયોગ હથિયારો/ઓજારો બનાવવા, પકડ મજબૂત કરવા અને અન્ય જાટિલ પ્રવૃત્તિઓ માટે કરવાનું શરૂ કર્યું. આ જ પ્રક્રિયા આગળ જતાં હાથનું સારી રીતે નિયંત્રણ અને કો-ઓર્ડિનેશનનું કારણ બન્યું. મગજના વિકાસ સાથે હાથની એક્ટિવિટી વધુ નિયંત્રિત થવા લાગી અને ધીમે-ધીમે જમણા હાથની પ્રધાનતા મજબૂત થઈ ગઈ.
વૈજ્ઞાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, મનુષ્યો મગજનો ડાબો ભાગ (લેફટ હેમિસ્ફિયર) શરીરના જમણા ભાગને નિયંત્રિત કરે છે. કારણ કે, ભાષા લખવા, શીખવા અને નવી વસ્તુઓને સમજવા જેવા કામોમાં મગજનો ડાબો ભાગ વધુ સક્રિય હોય છે, તેથી જમણા હાથનો ઉપયોગ વધુ થવા લાગ્યો.
સંશોધકોનું માનવું છે કે, આ જ કારણ છે કે દુનિયાની મોટી વસ્તી રાઇટ-હેન્ડેડ બની ગઈ. જો કે, આજે પણ લગભગ ૧૦ ટકા લોકો લેફટ-હેન્ડેડ (ડાબોડી) હોય છે અને વૈજ્ઞાનિકો હજુ સુધી સંપૂર્ણપણે સમજી શક્યા નથી કે આવું કેમ થાય છે.
(9:56 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
