નવી દિલ્હી. પાકિસ્તાન અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી યુદ્ધવિરામ વાટાઘાટોમાં સક્રિય રીતે મધ્યસ્થી કરી રહ્યું છે, પરંતુ લીક થયેલા ગુપ્ત દસ્તાવેજો દર્શાવે છે કે ઇસ્લામાબાદના પ્રયાસો ફક્ત શાંતિની ભાવનાથી જ નહીં, પરંતુ ગુપ્ત લશ્કરી જવાબદારીના ભારે દબાણથી પણ પ્રેરિત છે.

   એક અહેવાલ મુજબ, લીક થયેલા દસ્તાવેજોએ 2025 માં સાઉદી અરેબિયા અને પાકિસ્તાન વચ્ચે હસ્તાક્ષર કરાયેલા વ્યૂહાત્મક પરસ્પર સંરક્ષણ કરારની આંતરિક કામગીરીનો પર્દાફાશ કર્યો છે, જે પાકિસ્તાનને સાઉદી અરેબિયાના સંરક્ષણમાં લશ્કરી સહાય મોકલવા માટે ફરજ પાડી શકે છે

   આ કરાર 1982 અને 2005 ના અગાઉના ગુપ્ત લશ્કરી કરારો પર આધારિત છે, પરંતુ 2021 અને ત્યારબાદના સુધારાઓ (ખાસ કરીને 2024-25 ના સુધારાઓ) એ પાકિસ્તાનની જવાબદારીઓમાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે.

  લીક થયેલા દસ્તાવેજોમાં એક મહત્વપૂર્ણ કલમ છે જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જો સાઉદી સાર્વભૌમત્વ, પ્રાદેશિક અખંડિતતા અથવા સુરક્ષા હિતોને ખતરો હોય તો પાકિસ્તાને સાઉદી અરેબિયાની વિનંતી પર તેના સૈનિકો મોકલવા જોઈએ.

આ કરાર ક્યારેય પાકિસ્તાનની સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો ન હતો અથવા જાહેર જનતા સમક્ષ સંપૂર્ણ રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યો ન હતો, જે પારદર્શિતા પર પ્રશ્નો ઉભા કરે છે.

પાકિસ્તાની લશ્કરી વર્તુળોમાં આંતરિક મેમો દર્શાવે છે કે અધિકારીઓ ચિંતિત હતા કે તેમની ભાષા પાકિસ્તાનને સાઉદી અરેબિયાની સરહદોની બહારના સંઘર્ષોમાં, ખાસ કરીને ઈરાન સાથે સંકળાયેલા સંઘર્ષોમાં ખેંચી શકે છે, જ્યારે રિયાધે કોઈ અનુરૂપ લશ્કરી ગેરંટી આપી ન હતી.

શનિવારે, સાઉદી અરેબિયાએ જાહેરાત કરી હતી કે પાકિસ્તાની લશ્કરી દળો (આશરે 13,000 સૈનિકો સહિત) અને ફાઇટર જેટ કિંગ અબ્દુલઅઝીઝ એર બેઝ (પૂર્વીય ક્ષેત્ર) પર પહોંચ્યા છે. આ જમાવટ સંયુક્ત ઓપરેશનલ તૈયારીને વધારવા માટે છે અને 2025 ના કરાર હેઠળ સક્રિય માનવામાં આવે છે.

આ પાકિસ્તાને ઇસ્લામાબાદમાં યુએસ-ઈરાન યુદ્ધવિરામ વાટાઘાટોનું આયોજન કર્યું તે સાથે થયું. સપ્તાહના અંતે કોઈ નક્કર કરાર વિના વાટાઘાટો પડી ભાંગી

યુએસ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્સના નેતૃત્વમાં યુએસ પ્રતિનિધિમંડળ રવાના થયું, જ્યારે બંને પક્ષો દોષારોપણ કરી રહ્યા હતા. ઈરાને સાઉદી અરેબિયાના લશ્કરી અને ઉર્જા માળખા (એક મુખ્ય પાઇપલાઇન સહિત) પર હુમલો કર્યો છે, જેના કારણે સાઉદી અરેબિયાની નિકાસ ક્ષમતામાં 10% ઘટાડો થયો છે.