લખપત : કચ્છ જિલ્લાના સરહદી અને ઐતિહાસિક લખપત તાલુકામાં હાલમાં એક ગંભીર પર્યાવરણીય અને આરોગ્યપ્રદ સંકટ ઊભું થયું છે. પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, લખપત વિસ્તારમાં આવેલી બંધ પડેલી લિગ્નાઇટની ખાણોમાંથી અચાનક નીકળતા ઝેરી ધુમાડા અને પ્રદૂષણને કારણે આસપાસના ચાર જેટલા ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં હાહાકાર મચી ગયો છે. હવામાં ફેલાયેલા આ નુકસાનકારક ધુમાડાના કારણે સ્થાનિક નાગરિકો અને માસૂમ બાળકોમાં શ્વાસ સંબંધી તથા અન્ય ગંભીર રોગો ફેલાવવાની દહેશત ઊભી થઈ છે, જેનાથી ગ્રામજનોમાં વહીવટી તંત્ર સામે ભારે રોષ જોવા મળી રહ્યો છે.

ઘટનાની વિગતવાર માહિતી મુજબ, લખપત પંથકમાં અગાઉ કાર્યરત અને હાલમાં બિનઉપયોગી કે બંધ હાલતમાં પડેલી લિગ્નાઇટ ખાણોની અંદર કોઈક કારણસર આગ લાગવાથી અથવા અંદરથી સળગવાને કારણે સતત ગાઢ અને ઝેરી ધુમાડો નીકળી રહ્યો છે. પવનની દિશા સાથે આ ધુમાડો નજીકના ગ્રામીણ વિસ્તારો તરફ ધસી રહ્યો છે, જેના લીધે વાતાવરણ પ્રદૂષિત બન્યું છે. આસપાસના ચાર ગામોના રહીશો દિવસ-રાત આ પ્રદૂષિત હવામાં શ્વાસ લેવા મજબૂર બન્યા છે, જેના કારણે આંખોમાં બળતરા, ગળામાં તકલીફ અને અસ્થમા જેવા શ્વાસના દર્દીઓની મુશ્કેલીઓમાં ભારે વધારો થયો છે.

સ્થાનિક ગ્રામજનોના જણાવ્યા અનુસાર, આ ગંભીર પ્રદૂષણના કારણે વિસ્તારના નાના બાળકો અને વયોવૃદ્ધ નાગરિકોના સ્વાસ્થ્ય પર અત્યંત વિપરીત અસરો પડી રહી છે. વારંવાર રજૂઆતો કરવા છતાં સંબંધિત ખનન વિભાગ કે ખાનગી કંપનીઓ દ્વારા આ સમસ્યાના નિવારણ માટે કોઈ નક્કર પગલાં લેવામાં આવ્યાં નથી. ખાણોમાંથી નિકળતા આ ઝેરી ધુમાડાને કારણે પશુપાલન અને ખેતી પર પણ માઠી અસર પડી રહી છે, જેનાથી લોકોની આજીવિકા સામે પણ મોટું જોખમ તોળાઈ રહ્યું છે.

પર્યાવરણવિદો અને સ્થાનિક અગ્રણીઓ દ્વારા આ મુદ્દે તીવ્ર પ્રતિક્રિયા આપવામાં આવી છે. તેમનું કહેવું છે કે જો સમયસર આ બંધ ખાણોમાંથી નીકળતા ધુમાડાને અટકાવવામાં નહીં આવે, તો આગામી દિવસોમાં આખો પંથક ગંભીર સ્વાસ્થ્ય કટોકટીમાં સપડાઈ શકે છે. ફેફસાંના રોગો અને કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓ ફેલાવવાની આશંકાએ ગ્રામજનોની રાતોની ઊંઘ છીનવી લીધી છે અને તેઓ તાત્કાલિક ધોરણે આ સમસ્યાના કાયમી ઉકેલની માંગ કરી રહ્યા છે.

આ ગંભીર સ્થિતિની જાણ થતાં જ જિલ્લા વહીવટી તંત્ર અને પ્રદૂષણ નિયંત્રણ બોર્ડ (GPCB) ની ટીમ હરકતમાં આવી છે. પ્રસાશસન દ્વારા સંબંધિત અધિકારીઓને સ્થળ પર મોકલીને પરિસ્થિતિનો તાગ મેળવવાની તજવીજ હાથ ધરવામાં આવી છે. ખાણોની અંદર સળગી રહેલા લિગ્નાઇટ કે કચરાને ઠારવા માટે ફાયર ફાયટીંગ અને માટી નાખવાની કામગીરી ટૂંક સમયમાં શરૂ કરવામાં આવશે તેવી સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

આગામી સમયમાં આ પ્રદૂષણને ડામવા માટે તંત્ર દ્વારા કયા કડક પગલાં લેવામાં આવે છે અને ગ્રામજનોને આ મુક્તિ ક્યારે મળે છે તેના પર સૌની નજર છે. પર્યાવરણની રક્ષા અને નાગરિકોના આરોગ્યને પ્રાથમિકતા આપીને તંત્ર દ્વારા તાત્કાલિક ધોરણે યોગ્ય અને અસરકારક કાર્યવાહી કરવામાં આવે તેવી લોકબુલંદ માંગ ઉઠી રહી છે.